శ్రీమద్ భగవద్ గీత ప్రథమోఽధ్యాయః

అథ ప్రథమోఽధ్యాయః । 


ధృతరాష్ట్ర ఉవాచ । 

ధర్మక్షేత్రే కురుక్షేత్రే సమవేతా యుయుత్సవః । 
మామకాః పాండవాశ్చైవ కిమకుర్వత సంజయ ॥  1-1 ॥ 


శ్వశురాన్ సుహృదశ్చైవ సేనయోరుభయోరపి । 
తాన్ సమీక్ష్య స కౌంతేయః సర్వాన్ బన్ధూనవస్థితాన్ ॥  1-27 ॥ 

కృపయా పరయాఽఽవిష్టో విషీదన్నిదమబ్రవీత్	। 

అర్జున ఉవాచ । 

దృష్ట్వేమం స్వజనం కృష్ణ యుయుత్సుం సముపస్థితమ్ ॥  1-28 ॥ 

సీదన్తి మమ గాత్రాణి ముఖం చ పరిశుష్యతి । 
వేపథుశ్చ శరీరే మే రోమహర్షశ్చ జాయతే ॥  1-29 ॥ 

గాండీవం స్రంసతే హస్తాత్ త్వక్చైవ పరిదహ్యతే । 
న చ శక్నోమ్యవస్థాతుం భ్రమతీవ చ మే మనః ॥  1-30 ॥ 

నిమిత్తాని చ పశ్యామి విపరీతాని కేశవ । 
న చ శ్రేయోఽనుపశ్యామి హత్వా స్వజనమాహవే ॥  1-31 ॥ 

న కాంక్షే విజయం కృష్ణ న చ రాజ్యం సుఖాని చ । 
కిం నో రాజ్యేన గోవింద కిం భోగైర్జీవితేన వా ॥  1-32 ॥ 

యేషామర్థే కాంక్షితం నో రాజ్యం భోగాః సుఖాని చ । 
త ఇమేఽవస్థితా యుద్ధే ప్రాణాంస్త్యక్త్వా ధనాని చ ॥  1-33 ॥ 

ఆచార్యాః పితరః పుత్రాస్తథైవ చ పితామహాః । 
మాతులాః శ్వశురాః పౌత్రాః శ్యాలాః సంబంధినస్తథా ॥  1-34 ॥ 

ఏతాన్న హన్తుమిచ్ఛామి ఘ్నతోఽపి మధుసూదన । 
అపి త్రైలోక్యరాజ్యస్య హేతోః కిం ను మహీకృతే ॥  1-35 ॥ 

నిహత్య ధార్తరాష్ట్రాన్నః కా ప్రీతిః స్యాజ్జనార్దన । 
పాపమేవాశ్రయేదస్మాన్ హత్వైతానాతతాయినః ॥  1-36 ॥ 

తస్మాన్నార్హా వయం హన్తుం ధార్తరాష్ట్రాన్ స్వబాన్ధవాన్ । 
స్వజనం హి కథం హత్వా సుఖినః స్యామ మాధవ ॥  1-37 ॥ 

యద్యప్యేతే న పశ్యంతి లోభోపహతచేతసః । 
కులక్షయకృతం దోషం మిత్రద్రోహే చ పాతకమ్ ॥  1-38 ॥ 

కథం న జ్ఞేయమస్మాభిః పాపాదస్మాన్నివర్తితుమ్ । 
కులక్షయకృతం దోషం ప్రపశ్యద్భిర్జనార్దన ॥  1-39 ॥ 

కులక్షయే ప్రణశ్యంతి కులధర్మాః సనాతనాః । 
ధర్మే నష్టే కులం కృత్స్నమధర్మోఽభి భవత్యుత ॥  1-40 ॥ 

అధర్మాభిభవాత్కృష్ణ ప్రదుష్యన్తి కులస్త్రియః । 
స్త్రీషు దుష్టాసు వార్ష్ణేయ జాయతే వర్ణసంకరః ॥  1-41 ॥ 

సంకరో నరకాయైవ కులఘ్నానాం కులస్య చ । 
పతంతి పితరో హ్యేషాం లుప్తపిండోదకక్రియాః ॥  1-42 ॥ 

దోషైరేతైః కులఘ్నానాం వర్ణసంకరకారకైః । 
ఉత్సాద్యంతే జాతిధర్మాః కులధర్మాశ్చ శాశ్వతాః ॥  1-43 ॥ 

ఉత్సన్నకులధర్మాణాం మనుష్యాణాం జనార్దన । 
నరకే నియతం వాసో భవతీత్యనుశుశ్రుమ ॥  1-44 ॥ 

అహో బత మహత్పాపం కర్తుం వ్యవసితా వయమ్ । 
యద్రాజ్యసుఖలోభేన హన్తుం స్వజనముద్యతాః ॥  1-45 ॥ 

యది మామప్రతీకారమశస్త్రం శస్త్రపాణయః । 
ధార్తరాష్ట్రా రణే హన్యుస్తన్మే క్షేమతరం భవేత్ ॥  1-46 ॥ 


సంజయ ఉవాచ । 
ఏవముక్త్వార్జునః సంఖ్యే రథోపస్థ ఉపావిశత్ । 
విసృజ్య సశరం చాపం శోకసంవిగ్నమానసః ॥  47 ॥ 


ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే 

అర్జునవిషాదయోగో నామ ప్రథమోఽధ్యాయః ॥ 1 ॥ 








 శ్రీమద్ భగవద్ గీత ద్వితీయోఽధ్యాయః

అథ ద్వితీయోఽధ్యాయః । 


శ్రీభగవానువాచ । 
కుతస్త్వా కశ్మలమిదం విషమే సముపస్థితమ్ । 
అనార్యజుష్టమస్వర్గ్యమకీర్తికరమర్జున ॥  2-2 ॥ 

క్లైబ్యం మా స్మ గమః పార్థ నైతత్త్వయ్యుపపద్యతే । 
క్షుద్రం హృదయదౌర్బల్యం త్యక్త్వోత్తిష్ఠ పరంతప ॥  2-3 ॥ 

కార్పణ్యదోషోపహతస్వభావః 
పృచ్ఛామి త్వాం ధర్మసంమూఢచేతాః	। 
యచ్ఛ్రేయః స్యాన్నిశ్చితం బ్రూహి తన్మే 
శిష్యస్తేఽహం శాధి మాం త్వాం ప్రపన్నమ్ ॥  2-7 ॥ 


శ్రీభగవానువాచ । 
అశోచ్యానన్వశోచస్త్వం ప్రజ్ఞావాదాంశ్చ భాషసే । 
గతాసూనగతాసూంశ్చ నానుశోచన్తి పణ్డితాః ॥  2-11 ॥ 

న త్వేవాహం జాతు నాసం న త్వం నేమే జనాధిపాః । 
న చైవ న భవిష్యామః సర్వే వయమతః పరమ్ ॥  2-12 ॥ 

దేహినోఽస్మిన్ యథా దేహే కౌమారం యౌవనం జరా । 
తథా దేహాంతరప్రాప్తిర్ధీరస్తత్ర న ముహ్యతి ॥  2-13 ॥ 

మాత్రాస్పర్శాస్తు కౌంతేయ శీతోష్ణసుఖదుఃఖదాః । 
ఆగమాపాయినోఽనిత్యా స్తాంస్తితిక్షస్వ భారత ॥  2-14 ॥ 

యం హి న వ్యథయంత్యేతే పురుషం పురుషర్షభ । 
సమదుఃఖసుఖం ధీరం సోఽమృతత్వాయ కల్పతే ॥  2-15 ॥ 

నాసతో విద్యతే భావో నాభావో విద్యతే సతః । 
ఉభయోరపి దృష్టోఽన్తస్త్వనయోస్తత్త్వదర్శిభిః ॥  2-16 ॥ 

అవినాశి తు తద్విద్ధి యేన సర్వమిదం తతమ్ । 
వినాశమవ్యయస్యాస్య న కశ్చిత్కర్తుమర్హతి ॥  2-17 ॥ 

అంతవంత ఇమే దేహా నిత్యస్యోక్తాః శరీరిణః । 
అనాశినోఽప్రమేయస్య తస్మాద్యుధ్యస్వ భారత ॥  2-18 ॥ 

య ఏనం వేత్తి హంతారం యశ్చైనం మన్యతే హతమ్ । 
ఉభౌ తౌ న విజానీతో నాయం హంతి న హన్యతే ॥  2-19 ॥ 

న జాయతే మ్రియతే వా కదాచి
న్నాయం భూత్వా భవితా వా న భూయః	। 
అజో నిత్యః శాశ్వతోఽయం పురాణో 
న హన్యతే హన్యమానే శరీరే ॥  2-20 ॥ 

వేదావినాశినం నిత్యం య ఏనమజమవ్యయమ్ । 
కథం స పురుషః పార్థ కం ఘాతయతి హన్తి కమ్ ॥  2-21॥ 

వాసాంసి జీర్ణాని యథా విహాయ 
నవాని గృహ్ణాతి నరోఽపరాణి	। 
తథా శరీరాణి విహాయ జీర్ణా
న్యన్యాని సంయాతి నవాని దేహీ ॥  2-22 ॥ 

నైనం ఛిన్దన్తి శస్త్రాణి నైనం దహతి పావకః । 
న చైనం క్లేదయంత్యాపో న శోషయతి మారుతః ॥  2-23 ॥ 

అచ్ఛేద్యోఽయమదాహ్యోఽయమక్లేద్యోఽశోష్య ఏవ చ । 
నిత్యః సర్వగతః స్థాణురచలోఽయం సనాతనః ॥  2-24 ॥ 

అవ్యక్తోఽయమచింత్యోఽయమవికార్యోఽయముచ్యతే । 
తస్మాదేవం విదిత్వైనం నానుశోచితుమర్హసి ॥  2-25 ॥ 

అథ చైనం నిత్యజాతం నిత్యం వా మన్యసే మృతమ్ । 
తథాపి త్వం మహాబాహో నైవం శోచితుమర్హసి ॥  2-26 ॥ 

జాతస్య హి ధ్రువో మృత్యుః ధ్రువం జన్మ మృతస్య చ । 
తస్మాదపరిహార్యేఽర్థే న త్వం శోచితుమర్హసి ॥  2-27 ॥ 

అవ్యక్తాదీని భూతాని వ్యక్తమధ్యాని భారత । 
అవ్యక్తనిధనాన్యేవ తత్ర కా పరిదేవనా ॥  2-28 ॥ 

ఆశ్చర్యవత్పశ్యతి కశ్చిదేన
మాశ్చర్యవద్వదతి తథైవ చాన్యః	। 
ఆశ్చర్యవచ్చైనమన్యః శృణోతి 
శ్రుత్వాప్యేనం వేద న చైవ కశ్చిత్ ॥  2-29 ॥ 

దేహీ నిత్యమవధ్యోఽయం దేహే సర్వస్య భారత । 
తస్మాత్సర్వాణి భూతాని న త్వం శోచితుమర్హసి ॥  2-30 ॥ 

స్వధర్మమపి చావేక్ష్య న వికమ్పితుమర్హసి । 
ధర్మ్యాద్ధి యుద్ధాచ్ఛ్రేయోఽన్యత్క్షత్రియస్య న విద్యతే ॥  2-31 ॥ 

యదృచ్ఛయా చోపపన్నం స్వర్గద్వారమపావృతమ్ । 
సుఖినః క్షత్రియాః పార్థ లభన్తే యుద్ధమీదృశమ్ ॥  2-32 ॥ 

అథ చేత్త్వమిమం ధర్మ్యం సంగ్రామం న కరిష్యసి । 
తతః స్వధర్మం కీర్తిం చ హిత్వా పాపమవాప్స్యసి ॥  2-33 ॥ 

అకీర్తిం చాపి భూతాని కథయిష్యన్తి తేఽవ్యయామ్ । 
సంభావితస్య చాకీర్తిర్మరణాదతిరిచ్యతే ॥  2-34 ॥ 

భయాద్రణాదుపరతం మంస్యన్తే త్వాం మహారథాః । 
యేషాం చ త్వం బహుమతో భూత్వా యాస్యసి లాఘవమ్ ॥  2-35 ॥ 

అవాచ్యవాదాంశ్చ బహూన్వదిష్యన్తి తవాహితాః । 
నిన్దన్తస్తవ సామర్థ్యం తతో దుఃఖతరం ను కిమ్ ॥  2-36 ॥ 

హతో వా ప్రాప్స్యసి స్వర్గం జిత్వా వా భోక్ష్యసే మహీమ్ । 
తస్మాదుత్తిష్ఠ కౌన్తేయ యుద్ధాయ కృతనిశ్చయః ॥  2-37 ॥ 

సుఖదుఃఖే సమే కృత్వా లాభాలాభౌ జయాజయౌ । 
తతో యుద్ధాయ యుజ్యస్వ నైవం పాపమవాప్స్యసి ॥  2-38 ॥ 

నేహాభిక్రమనాశోఽస్తి ప్రత్యవాయో న విద్యతే । 
స్వల్పమప్యస్య ధర్మస్య త్రాయతే మహతో భయాత్ ॥  2-40 ॥ 

యావానర్థ ఉదపానే సర్వతః సంప్లుతోదకే । 
తావాన్సర్వేషు వేదేషు బ్రాహ్మణస్య విజానతః ॥  2-46 ॥ 

కర్మణ్యేవాధికారస్తే మా ఫలేషు కదాచన । 
మా కర్మఫలహేతుర్భూర్మా తే సంగోఽస్త్వకర్మణి ॥  2-47 ॥ 

యోగస్థః కురు కర్మాణి సంగం త్యక్త్వా ధనంజయ । 
సిద్ధ్యసిద్ధ్యోః సమో భూత్వా సమత్వం యోగ ఉచ్యతే ॥  2-48 ॥ 

దూరేణ హ్యవరం కర్మ బుద్ధియోగాద్ధనంజయ । 
బుద్ధౌ శరణమన్విచ్ఛ కృపణాః ఫలహేతవః ॥  2-49 ॥ 

బుద్ధియుక్తో జహాతీహ ఉభే సుకృతదుష్కృతే । 
తస్మాద్యోగాయ యుజ్యస్వ యోగః కర్మసు కౌశలమ్ ॥  2-50 ॥ 

కర్మజం బుద్ధియుక్తా హి ఫలం త్యక్త్వా మనీషిణః । 
జన్మబంధవినిర్ముక్తాః పదం గచ్ఛన్త్యనామయమ్ ॥  2-51 ॥ 

యదా తే మోహకలిలం బుద్ధిర్వ్యతితరిష్యతి । 
తదా గంతాసి నిర్వేదం శ్రోతవ్యస్య శ్రుతస్య చ ॥  2-52 ॥ 

శ్రుతివిప్రతిపన్నా తే యదా స్థాస్యతి నిశ్చలా । 
సమాధావచలా బుద్ధిస్తదా యోగమవాప్స్యసి ॥  2-53 ॥ 


శ్రీభగవానువాచ । 
ప్రజహాతి యదా కామాన్ సర్వాన్ పార్థ మనోగతాన్ । 
ఆత్మన్యేవాత్మనా తుష్టః స్థితప్రజ్ఞస్తదోచ్యతే ॥  2-55 ॥ 

దుఃఖేష్వనుద్విగ్నమనాః సుఖేషు విగతస్పృహః । 
వీతరాగభయక్రోధః స్థితధీర్మునిరుచ్యతే ॥  2-56 ॥ 

యః సర్వత్రానభిస్నేహస్తత్తత్ప్రాప్య శుభాశుభమ్ । 
నాభినన్దతి న ద్వేష్టి తస్య ప్రజ్ఞా ప్రతిష్ఠితా ॥  2-57 ॥ 

యదా సంహరతే చాయం కూర్మోఽఙ్గానీవ సర్వశః । 
ఇంద్రియాణీన్ద్రియార్థేభ్యస్తస్య ప్రజ్ఞా ప్రతిష్ఠితా ॥  2-58 ॥ 

విషయా వినివర్తంతే నిరాహారస్య దేహినః । 
రసవర్జం రసోఽప్యస్య పరం దృష్ట్వా నివర్తతే ॥  2-59 ॥ 

తాని సర్వాణి సంయమ్య యుక్త ఆసీత మత్పరః । 
వశే హి యస్యేంద్రియాణి తస్య ప్రజ్ఞా ప్రతిష్ఠితా ॥  2-61 ॥ 

రాగద్వేషవిముక్తైస్తు విషయానిన్ద్రియైశ్చరన్ । 
ఆత్మవశ్యైర్విధేయాత్మా ప్రసాదమధిగచ్ఛతి ॥  2-64 ॥ 

ప్రసాదే సర్వదుఃఖానాం హానిరస్యోపజాయతే । 
ప్రసన్నచేతసో హ్యాశు బుద్ధిః పర్యవతిష్ఠతే ॥  2-65 ॥ 

యా నిశా సర్వభూతానాం తస్యాం జాగర్తి సంయమీ । 
యస్యాం జాగ్రతి భూతాని సా నిశా పశ్యతో మునేః ॥  2-69 ॥ 

ఆపూర్యమాణమచలప్రతిష్ఠం సముద్రమాపః ప్రవిశంతి యద్వత్	। 
తద్వత్కామా యం ప్రవిశంతి సర్వే స శాంతిమాప్నోతి న కామకామీ ॥  2-70 ॥ 

విహాయ కామాన్యః సర్వాన్ పుమాంశ్చరతి నిఃస్పృహః । 
నిర్మమో నిరహంకారః స శాంతిమధిగచ్ఛతి ॥  2-71 ॥ 


న హి కశ్చిత్క్షణమపి జాతు తిష్ఠత్యకర్మకృత్ । 
కార్యతే హ్యవశః కర్మ సర్వః ప్రకృతిజైర్గుణైః ॥  3-5 ॥ 

కర్మేంద్రియాణి సంయమ్య య ఆస్తే మనసా స్మరన్ । 
ఇంద్రియార్థాన్విమూఢాత్మా మిథ్యాచారః స ఉచ్యతే ॥  3-6 ॥ 


నియతం కురు కర్మ త్వం కర్మ జ్యాయో హ్యకర్మణః । 
శరీరయాత్రాపి చ తే న ప్రసిద్ధ్యేదకర్మణః ॥  3-8 ॥ 

యజ్ఞార్థాత్కర్మణోఽన్యత్ర లోకోఽయం కర్మబంధనః । 
తదర్థం కర్మ కౌంతేయ ముక్తసంగః సమాచర ॥  3-9 ॥ 

సహయజ్ఞాః ప్రజాః సృష్ట్వా పురోవాచ ప్రజాపతిః । 
అనేన ప్రసవిష్యధ్వమేష వోఽస్త్విష్టకామధుక్ ॥  3-10 ॥ 

దేవాన్భావయతానేన తే దేవా భావయంతు వః । 
పరస్పరం భావయంతః శ్రేయః పరమవాప్స్యథ ॥  3-11 ॥ 

ఇష్టాన్భోగాన్హి వో దేవా దాస్యంతే యజ్ఞభావితాః । 
తైర్దత్తానప్రదాయైభ్యో యో భుంక్తే స్తేన ఏవ సః ॥  3-12 ॥ 

అన్నాద్భవంతి భూతాని పర్జన్యాదన్నసంభవః । 
యజ్ఞాద్భవతి పర్జన్యో యజ్ఞః కర్మసముద్భవః ॥  3-14 ॥ 

కర్మ బ్రహ్మోద్భవం విద్ధి బ్రహ్మాక్షరసముద్భవమ్ । 
తస్మాత్సర్వగతం బ్రహ్మ నిత్యం యజ్ఞే ప్రతిష్ఠితమ్ ॥  3-15 ॥ 

ఏవం ప్రవర్తితం చక్రం నానువర్తయతీహ యః । 
అఘాయురింద్రియారామో మోఘం పార్థ స జీవతి ॥  3-16 ॥ 

యస్త్వాత్మరతిరేవ స్యాదాత్మతృప్తశ్చ మానవః । 
ఆత్మన్యేవ చ సంతుష్టస్తస్య కార్యం న విద్యతే ॥  3-17 ॥ 

నైవ తస్య కృతేనార్థో నాకృతేనేహ కశ్చన । 
న చాస్య సర్వభూతేషు కశ్చిదర్థవ్యపాశ్రయః ॥  3-18 ॥ 

తస్మాదసక్తః సతతం కార్యం కర్మ సమాచర । 
అసక్తో హ్యాచరన్కర్మ పరమాప్నోతి పూరుషః ॥  3-19 ॥ 

యద్యదాచరతి శ్రేష్ఠస్తత్తదేవేతరో జనః । 
స యత్ప్రమాణం కురుతే లోకస్తదనువర్తతే ॥  3-21 ॥ 

న మే పార్థాస్తి కర్తవ్యం త్రిషు లోకేషు కించన । 
నానవాప్తమవాప్తవ్యం వర్త ఏవ చ కర్మణి ॥  3-22 ॥ 

యది హ్యహం న వర్తేయం జాతు కర్మణ్యతంద్రితః । 
మమ వర్త్మానువర్తంతే మనుష్యాః పార్థ సర్వశః ॥  3-23 ॥ 

ఉత్సీదేయురిమే లోకా న కుర్యాం కర్మ చేదహమ్ । 
సంకరస్య చ కర్తా స్యాముపహన్యామిమాః ప్రజాః ॥  3-24 ॥ 

సక్తాః కర్మణ్యవిద్వాంసో యథా కుర్వంతి భారత । 
కుర్యాద్విద్వాంస్తథాసక్తశ్చికీర్షుర్లోకసంగ్రహమ్ ॥  3-25 ॥ 

న బుద్ధిభేదం జనయేదజ్ఞానాం కర్మసంగినామ్ । 
జోషయేత్సర్వకర్మాణి విద్వాన్యుక్తః సమాచరన్ ॥  3-26 ॥ 

ప్రకృతేః క్రియమాణాని గుణైః కర్మాణి సర్వశః । 
అహంకారవిమూఢాత్మా కర్తాహమితి మన్యతే ॥  3-27 ॥ 

తత్త్వవిత్తు మహాబాహో గుణకర్మవిభాగయోః । 
గుణా గుణేషు వర్తంత ఇతి మత్వా న సజ్జతే ॥  3-28 ॥ 

ప్రకృతేర్గుణసంమూఢాః సజ్జంతే గుణకర్మసు । 
తానకృత్స్నవిదో మందాన్కృత్స్నవిన్న విచాలయేత్ ॥  3-29 ॥ 

మయి సర్వాణి కర్మాణి సంన్యస్యాధ్యాత్మచేతసా । 
నిరాశీర్నిర్మమో భూత్వా యుధ్యస్వ విగతజ్వరః ॥  3-30 ॥ 


శ్రేయాన్స్వధర్మో విగుణః పరధర్మాత్స్వనుష్ఠితాత్ । 
స్వధర్మే నిధనం శ్రేయః పరధర్మో భయావహః ॥  3-35 ॥ 

ధూమేనావ్రియతే వహ్నిర్యథాదర్శో మలేన చ । 
యథోల్బేనావృతో గర్భస్తథా తేనేదమావృతమ్ ॥  3-38 ॥ 

ఆవృతం జ్ఞానమేతేన జ్ఞానినో నిత్యవైరిణా । 
కామరూపేణ కౌంతేయ దుష్పూరేణానలేన చ ॥  3-39 ॥ 

ఇంద్రియాణి మనో బుద్ధిరస్యాధిష్ఠానముచ్యతే । 
ఏతైర్విమోహయత్యేష జ్ఞానమావృత్య దేహినమ్ ॥  3-40 ॥ 

తస్మాత్త్వమింద్రియాణ్యాదౌ నియమ్య భరతర్షభ । 
పాప్మానం ప్రజహి హ్యేనం జ్ఞానవిజ్ఞాననాశనమ్ ॥  3-41 ॥ 

ఇంద్రియాణి పరాణ్యాహురింద్రియేభ్యః పరం మనః । 
మనసస్తు పరా బుద్ధిర్యో బుద్ధేః పరతస్తు సః ॥  3-42 ॥ 

ఏవం బుద్ధేః పరం బుద్ధ్వా సంస్తభ్యాత్మానమాత్మనా । 
జహి శత్రుం మహాబాహో కామరూపం దురాసదమ్ ॥  3-43 ॥ 


బహూని మే వ్యతీతాని జన్మాని తవ చార్జున । 
తాన్యహం వేద సర్వాణి న త్వం వేత్థ పరంతప ॥  4-5 ॥ 

అజోఽపి సన్నవ్యయాత్మా భూతానామీశ్వరోఽపి సన్ । 
ప్రకృతిం స్వామధిష్ఠాయ సంభవామ్యాత్మమాయయా ॥  4-6 ॥ 

యదా యదా హి ధర్మస్య గ్లానిర్భవతి భారత । 
అభ్యుత్థానమధర్మస్య తదాత్మానం సృజామ్యహమ్ ॥  4-7 ॥ 

పరిత్రాణాయ సాధూనాం వినాశాయ చ దుష్కృతామ్ । 
ధర్మసంస్థాపనార్థాయ సంభవామి యుగే యుగే ॥  4-8 ॥ 

జన్మ కర్మ చ మే దివ్యమేవం యో వేత్తి తత్త్వతః । 
త్యక్త్వా దేహం పునర్జన్మ నైతి మామేతి సోఽర్జున ॥  4-9 ॥ 

వీతరాగభయక్రోధా మన్మయా మాముపాశ్రితాః । 
బహవో జ్ఞానతపసా పూతా మద్భావమాగతాః ॥  4-10 ॥ 

యే యథా మాం ప్రపద్యంతే తాంస్తథైవ భజామ్యహమ్ । 
మమ వర్త్మానువర్తంతే మనుష్యాః పార్థ సర్వశః ॥  4-11 ॥ 

చాతుర్వర్ణ్యం మయా సృష్టం గుణకర్మవిభాగశః । 
తస్య కర్తారమపి మాం విద్ధ్యకర్తారమవ్యయమ్ ॥  4-13 ॥ 

న మాం కర్మాణి లింపంతి న మే కర్మఫలే స్పృహా । 
ఇతి మాం యోఽభిజానాతి కర్మభిర్న స బధ్యతే ॥  4-14 ॥ 

ఏవం జ్ఞాత్వా కృతం కర్మ పూర్వైరపి ముముక్షుభిః । 
కురు కర్మైవ తస్మాత్త్వం పూర్వైః పూర్వతరం కృతమ్ ॥  4-15 ॥ 

కిం కర్మ కిమకర్మేతి కవయోఽప్యత్ర మోహితాః । 
తత్తే కర్మ ప్రవక్ష్యామి యజ్జ్ఞాత్వా మోక్ష్యసేఽశుభాత్ ॥  4-16 ॥ 

కర్మణో హ్యపి బోద్ధవ్యం బోద్ధవ్యం చ వికర్మణః । 
అకర్మణశ్చ బోద్ధవ్యం గహనా కర్మణో గతిః ॥  4-17 ॥ 

కర్మణ్యకర్మ యః పశ్యేదకర్మణి చ కర్మ యః । 
స బుద్ధిమాన్మనుష్యేషు స యుక్తః కృత్స్నకర్మకృత్ ॥  4-18 ॥ 

యస్య సర్వే సమారంభాః కామసంకల్పవర్జితాః । 
జ్ఞానాగ్నిదగ్ధకర్మాణం తమాహుః పండితం బుధాః ॥  4-19 ॥ 

త్యక్త్వా కర్మఫలాసంగం నిత్యతృప్తో నిరాశ్రయః । 
కర్మణ్యభిప్రవృత్తోఽపి నైవ కించిత్కరోతి సః ॥  4-20 ॥ 

నిరాశీర్యతచిత్తాత్మా త్యక్తసర్వపరిగ్రహః । 
శారీరం కేవలం కర్మ కుర్వన్నాప్నోతి కిల్బిషమ్ ॥  4-21 ॥ 

యదృచ్ఛాలాభసంతుష్టో ద్వంద్వాతీతో విమత్సరః । 
సమః సిద్ధావసిద్ధౌ చ కృత్వాపి న నిబధ్యతే ॥  4-22 ॥ 

గతసంగస్య ముక్తస్య జ్ఞానావస్థితచేతసః । 
యజ్ఞాయాచరతః కర్మ సమగ్రం ప్రవిలీయతే ॥  4-23 ॥ 

బ్రహ్మార్పణం బ్రహ్మ హవిర్బ్రహ్మాగ్నౌ బ్రహ్మణా హుతమ్ । 
బ్రహ్మైవ తేన గంతవ్యం బ్రహ్మకర్మసమాధినా ॥  4-24 ॥ 

దైవమేవాపరే యజ్ఞం యోగినః పర్యుపాసతే । 
బ్రహ్మాగ్నావపరే యజ్ఞం యజ్ఞేనైవోపజుహ్వతి ॥  4-25 ॥ 

శ్రోత్రాదీనీంద్రియాణ్యన్యే సంయమాగ్నిషు జుహ్వతి । 
శబ్దాదీన్విషయానన్య ఇంద్రియాగ్నిషు జుహ్వతి ॥  4-26 ॥ 

సర్వాణీంద్రియకర్మాణి ప్రాణకర్మాణి చాపరే । 
ఆత్మసంయమయోగాగ్నౌ జుహ్వతి జ్ఞానదీపితే ॥  4-27 ॥ 

ద్రవ్యయజ్ఞాస్తపోయజ్ఞా యోగయజ్ఞాస్తథాపరే । 
స్వాధ్యాయజ్ఞానయజ్ఞాశ్చ యతయః సంశితవ్రతాః ॥  4-28 ॥ 

అపానే జుహ్వతి ప్రాణం ప్రాణేఽపానం తథాపరే । 
ప్రాణాపానగతీ రుద్ధ్వా ప్రాణాయామపరాయణాః ॥  4-29 ॥ 

అపరే నియతాహారాః ప్రాణాన్ప్రాణేషు జుహ్వతి । 
సర్వేఽప్యేతే యజ్ఞవిదో యజ్ఞక్షపితకల్మషాః ॥  4-30 ॥ 

యజ్ఞశిష్టామృతభుజో యాంతి బ్రహ్మ సనాతనమ్ । 
నాయం లోకోఽస్త్యయజ్ఞస్య కుతోఽన్యః కురుసత్తమ ॥  4-31 ॥ 

ఏవం బహువిధా యజ్ఞా వితతా బ్రహ్మణో ముఖే । 
కర్మజాన్విద్ధి తాన్సర్వానేవం జ్ఞాత్వా విమోక్ష్యసే ॥  4-32 ॥ 

శ్రేయాంద్రవ్యమయాద్యజ్ఞాజ్జ్ఞానయజ్ఞః పరంతప । 
సర్వం కర్మాఖిలం పార్థ జ్ఞానే పరిసమాప్యతే ॥  4-33 ॥ 

తద్విద్ధి ప్రణిపాతేన పరిప్రశ్నేన సేవయా । 
ఉపదేక్ష్యంతి తే జ్ఞానం జ్ఞానినస్తత్త్వదర్శినః ॥  4-34 ॥ 

యజ్జ్ఞాత్వా న పునర్మోహమేవం యాస్యసి పాండవ । 
యేన భూతాన్యశేషేణ ద్రక్ష్యస్యాత్మన్యథో మయి ॥  4-35 ॥ 

అపి చేదసి పాపేభ్యః సర్వేభ్యః పాపకృత్తమః । 
సర్వం జ్ఞానప్లవేనైవ వృజినం సంతరిష్యసి ॥  4-36 ॥ 

యథైధాంసి సమిద్ధోఽగ్నిర్భస్మసాత్కురుతేఽర్జున । 
జ్ఞానాగ్నిః సర్వకర్మాణి భస్మసాత్కురుతే తథా ॥  4-37 ॥ 

న హి జ్ఞానేన సదృశం పవిత్రమిహ విద్యతే । 
తత్స్వయం యోగసంసిద్ధః కాలేనాత్మని విందతి ॥  4-38 ॥ 

శ్రద్ధావాఁల్లభతే జ్ఞానం తత్పరః సంయతేంద్రియః । 
జ్ఞానం లబ్ధ్వా పరాం శాంతిమచిరేణాధిగచ్ఛతి ॥  4-39 ॥ 

అజ్ఞశ్చాశ్రద్దధానశ్చ సంశయాత్మా వినశ్యతి । 
నాయం లోకోఽస్తి న పరో న సుఖం సంశయాత్మనః ॥  4-40 ॥ 

యోగసంన్యస్తకర్మాణం జ్ఞానసంఛిన్నసంశయమ్ । 
ఆత్మవంతం న కర్మాణి నిబధ్నంతి ధనంజయ ॥  4-41 ॥ 

తస్మాదజ్ఞానసంభూతం హృత్స్థం జ్ఞానాసినాత్మనః । 
ఛిత్త్వైనం సంశయం యోగమాతిష్ఠోత్తిష్ఠ భారత ॥  4-42 ॥ 




శ్రీభగవానువాచ । 
సంన్యాసః కర్మయోగశ్చ నిఃశ్రేయసకరావుభౌ । 
తయోస్తు కర్మసంన్యాసాత్కర్మయోగో విశిష్యతే ॥  5-2 ॥ 

జ్ఞేయః స నిత్యసంన్యాసీ యో న ద్వేష్టి న కాంక్షతి । 
నిర్ద్వంద్వో హి మహాబాహో సుఖం బంధాత్ప్రముచ్యతే ॥  5-3 ॥ 

నైవ కించిత్కరోమీతి యుక్తో మన్యేత తత్త్వవిత్ । 
పశ్యఞ్శృణ్వన్స్పృశంజిఘ్రన్నశ్నన్గచ్ఛన్స్వపఞ్శ్వసన్ ॥  5-8 ॥ 

ప్రలపన్విసృజన్గృహ్ణన్నున్మిషన్నిమిషన్నపి । 
ఇంద్రియాణీంద్రియార్థేషు వర్తంత ఇతి ధారయన్ ॥  5-9 ॥ 

బ్రహ్మణ్యాధాయ కర్మాణి సంగం త్యక్త్వా కరోతి యః । 
లిప్యతే న స పాపేన పద్మపత్రమివాంభసా ॥  5-10 ॥ 

కాయేన మనసా బుద్ధ్యా కేవలైరింద్రియైరపి । 
యోగినః కర్మ కుర్వంతి సంగం త్యక్త్వాత్మశుద్ధయే ॥  5-11 ॥ 

యుక్తః కర్మఫలం త్యక్త్వా శాంతిమాప్నోతి నైష్ఠికీమ్ । 
అయుక్తః కామకారేణ ఫలే సక్తో నిబధ్యతే ॥  5-12 ॥ 

సర్వకర్మాణి మనసా సంన్యస్యాస్తే సుఖం వశీ । 
నవద్వారే పురే దేహీ నైవ కుర్వన్న కారయన్ ॥  5-13 ॥ 

న కర్తృత్వం న కర్మాణి లోకస్య సృజతి ప్రభుః । 
న కర్మఫలసంయోగం స్వభావస్తు ప్రవర్తతే ॥  5-14 ॥ 

విద్యావినయసంపన్నే బ్రాహ్మణే గవి హస్తిని । 
శుని చైవ శ్వపాకే చ పండితాః సమదర్శినః ॥  5-18 ॥ 

ఇహైవ తైర్జితః సర్గో యేషాం సామ్యే స్థితం మనః । 
నిర్దోషం హి సమం బ్రహ్మ తస్మాద్బ్రహ్మణి తే స్థితాః ॥  5-19 ॥ 

న ప్రహృష్యేత్ప్రియం ప్రాప్య నోద్విజేత్ప్రాప్య చాప్రియమ్ । 
స్థిరబుద్ధిరసంమూఢో బ్రహ్మవిద్బ్రహ్మణి స్థితః ॥  5-20 ॥ 

బాహ్యస్పర్శేష్వసక్తాత్మా విందత్యాత్మని యత్సుఖమ్ । 
స బ్రహ్మయోగయుక్తాత్మా సుఖమక్షయమశ్నుతే ॥  5-21 ॥ 

యే హి సంస్పర్శజా భోగా దుఃఖయోనయ ఏవ తే । 
ఆద్యంతవంతః కౌంతేయ న తేషు రమతే బుధః ॥  5-22 ॥ 

శక్నోతీహైవ యః సోఢుం ప్రాక్శరీరవిమోక్షణాత్ । 
కామక్రోధోద్భవం వేగం స యుక్తః స సుఖీ నరః ॥  5-23 ॥ 

యోఽంతఃసుఖోఽంతరారామస్తథాంతర్జ్యోతిరేవ యః । 
స యోగీ బ్రహ్మనిర్వాణం బ్రహ్మభూతోఽధిగచ్ఛతి ॥  5-24 ॥ 

లభంతే బ్రహ్మనిర్వాణమృషయః క్షీణకల్మషాః । 
ఛిన్నద్వైధా యతాత్మానః సర్వభూతహితే రతాః ॥  5-25 ॥ 

స్పర్శాన్కృత్వా బహిర్బాహ్యాంశ్చక్షుశ్చైవాంతరే భ్రువోః । 
ప్రాణాపానౌ సమౌ కృత్వా నాసాభ్యంతరచారిణౌ ॥  5-27 ॥ 

యతేంద్రియమనోబుద్ధిర్మునిర్మోక్షపరాయణః । 
విగతేచ్ఛాభయక్రోధో యః సదా ముక్త ఏవ సః ॥  5-28 ॥ 

భోక్తారం యజ్ఞతపసాం సర్వలోకమహేశ్వరమ్ । 
సుహృదం సర్వభూతానాం జ్ఞాత్వా మాం శాంతిమృచ్ఛతి ॥  5-29 ॥ 

శ్రీభగవానువాచ । 
అనాశ్రితః కర్మఫలం కార్యం కర్మ కరోతి యః । 
స సంన్యాసీ చ యోగీ చ న నిరగ్నిర్న చాక్రియః ॥  6-1 ॥ 

యం సంన్యాసమితి ప్రాహుర్యోగం తం విద్ధి పాండవ । 
న హ్యసంన్యస్తసంకల్పో యోగీ భవతి కశ్చన ॥  6-2 ॥ 

ఆరురుక్షోర్మునేర్యోగం కర్మ కారణముచ్యతే । 
యోగారూఢస్య తస్యైవ శమః కారణముచ్యతే ॥  6-3 ॥ 

యదా హి నేంద్రియార్థేషు న కర్మస్వనుషజ్జతే । 
సర్వసంకల్పసంన్యాసీ యోగారూఢస్తదోచ్యతే ॥  6-4 ॥ 

ఉద్ధరేదాత్మనాత్మానం నాత్మానమవసాదయేత్ । 
ఆత్మైవ హ్యాత్మనో బంధురాత్మైవ రిపురాత్మనః ॥  6-5 ॥ 

బంధురాత్మాత్మనస్తస్య యేనాత్మైవాత్మనా జితః । 
అనాత్మనస్తు శత్రుత్వే వర్తేతాత్మైవ శత్రువత్ ॥  6-6 ॥ 

జితాత్మనః ప్రశాంతస్య పరమాత్మా సమాహితః । 
శీతోష్ణసుఖదుఃఖేషు తథా మానాపమానయోః ॥  6-7 ॥ 

జ్ఞానవిజ్ఞానతృప్తాత్మా కూటస్థో విజితేంద్రియః । 
యుక్త ఇత్యుచ్యతే యోగీ సమలోష్టాశ్మకాంచనః ॥  6-8 ॥ 

సుహృన్మిత్రార్యుదాసీనమధ్యస్థద్వేష్యబంధుషు । 
సాధుష్వపి చ పాపేషు సమబుద్ధిర్విశిష్యతే ॥  6-9 ॥ 

యోగీ యుంజీత సతతమాత్మానం రహసి స్థితః । 
ఏకాకీ యతచిత్తాత్మా నిరాశీరపరిగ్రహః ॥  6-10 ॥ 

సర్వభూతస్థమాత్మానం సర్వభూతాని చాత్మని । 
ఈక్షతే యోగయుక్తాత్మా సర్వత్ర సమదర్శనః ॥  6-29 ॥ 

యో మాం పశ్యతి సర్వత్ర సర్వం చ మయి పశ్యతి । 
తస్యాహం న ప్రణశ్యామి స చ మే న ప్రణశ్యతి ॥  6-30 ॥ 

సర్వభూతస్థితం యో మాం భజత్యేకత్వమాస్థితః । 
సర్వథా వర్తమానోఽపి స యోగీ మయి వర్తతే ॥  6-31 ॥ 

ఆత్మౌపమ్యేన సర్వత్ర సమం పశ్యతి యోఽర్జున । 
సుఖం వా యది వా దుఃఖం స యోగీ పరమో మతః ॥  6-32 ॥ 

పార్థ నైవేహ నాముత్ర వినాశస్తస్య విద్యతే । 
న హి కల్యాణకృత్కశ్చిద్దుర్గతిం తాత గచ్ఛతి ॥  6-40 ॥ 

ప్రాప్య పుణ్యకృతాం లోకానుషిత్వా శాశ్వతీః సమాః । 
శుచీనాం శ్రీమతాం గేహే యోగభ్రష్టోఽభిజాయతే ॥  6-41 ॥ 

అథవా యోగినామేవ కులే భవతి ధీమతామ్ । 
ఏతద్ధి దుర్లభతరం లోకే జన్మ యదీదృశమ్ ॥  6-42 ॥ 

తత్ర తం బుద్ధిసంయోగం లభతే పౌర్వదేహికమ్ । 
యతతే చ తతో భూయః సంసిద్ధౌ కురునందన ॥  6-43 ॥ 

పూర్వాభ్యాసేన తేనైవ హ్రియతే హ్యవశోఽపి సః । 
జిజ్ఞాసురపి యోగస్య శబ్దబ్రహ్మాతివర్తతే ॥  6-44 ॥ 

ప్రయత్నాద్యతమానస్తు యోగీ సంశుద్ధకిల్బిషః । 
అనేకజన్మసంసిద్ధస్తతో యాతి పరాం గతిమ్ ॥  6-45 ॥ 

తపస్విభ్యోఽధికో యోగీ జ్ఞానిభ్యోఽపి మతోఽధికః । 
కర్మిభ్యశ్చాధికో యోగీ తస్మాద్యోగీ భవార్జున ॥  6-46 ॥ 

శ్రీభగవానువాచ । 
మయ్యాసక్తమనాః పార్థ యోగం యుంజన్మదాశ్రయః । 
అసంశయం సమగ్రం మాం యథా జ్ఞాస్యసి తచ్ఛృణు ॥  7-1 ॥ 

జ్ఞానం తేఽహం సవిజ్ఞానమిదం వక్ష్యామ్యశేషతః । 
యజ్జ్ఞాత్వా నేహ భూయోఽన్యజ్జ్ఞాతవ్యమవశిష్యతే ॥  7-2 ॥ 

మనుష్యాణాం సహస్రేషు కశ్చిద్యతతి సిద్ధయే । 
యతతామపి సిద్ధానాం కశ్చిన్మాం వేత్తి తత్త్వతః ॥  7-3 ॥ 

భూమిరాపోఽనలో వాయుః ఖం మనో బుద్ధిరేవ చ । 
అహంకార ఇతీయం మే భిన్నా ప్రకృతిరష్టధా ॥  7-4 ॥ 

అపరేయమితస్త్వన్యాం ప్రకృతిం విద్ధి మే పరామ్ । 
జీవభూతాం మహాబాహో యయేదం ధార్యతే జగత్ ॥  7-5 ॥ 

ఏతద్యోనీని భూతాని సర్వాణీత్యుపధారయ । 
అహం కృత్స్నస్య జగతః ప్రభవః ప్రలయస్తథా ॥  7-6 ॥ 

మత్తః పరతరం నాన్యత్కించిదస్తి ధనంజయ । 
మయి సర్వమిదం ప్రోతం సూత్రే మణిగణా ఇవ ॥  7-7 ॥ 

రసోఽహమప్సు కౌంతేయ ప్రభాస్మి శశిసూర్యయోః । 
ప్రణవః సర్వవేదేషు శబ్దః ఖే పౌరుషం నృషు ॥  7-8 ॥ 

పుణ్యో గంధః పృథివ్యాం చ తేజశ్చాస్మి విభావసౌ । 
జీవనం సర్వభూతేషు తపశ్చాస్మి తపస్విషు ॥  7-9 ॥ 

బీజం మాం సర్వభూతానాం విద్ధి పార్థ సనాతనమ్ । 
బుద్ధిర్బుద్ధిమతామస్మి తేజస్తేజస్వినామహమ్ ॥  7-10 ॥ 

బలం బలవతాం చాహం కామరాగవివర్జితమ్ । 
ధర్మావిరుద్ధో భూతేషు కామోఽస్మి భరతర్షభ ॥  7-11 ॥ 

యే చైవ సాత్త్వికా భావా రాజసాస్తామసాశ్చ యే । 
మత్త ఏవేతి తాన్విద్ధి న త్వహం తేషు తే మయి ॥  7-12 ॥ 

త్రిభిర్గుణమయైర్భావైరేభిః సర్వమిదం జగత్ । 
మోహితం నాభిజానాతి మామేభ్యః పరమవ్యయమ్ ॥  7-13 ॥ 

దైవీ హ్యేషా గుణమయీ మమ మాయా దురత్యయా । 
మామేవ యే ప్రపద్యంతే మాయామేతాం తరంతి తే ॥  7-14 ॥ 

న మాం దుష్కృతినో మూఢాః ప్రపద్యంతే నరాధమాః । 
మాయయాపహృతజ్ఞానా ఆసురం భావమాశ్రితాః ॥  7-15 ॥ 

చతుర్విధా భజంతే మాం జనాః సుకృతినోఽర్జున । 
ఆర్తో జిజ్ఞాసురర్థార్థీ జ్ఞానీ చ భరతర్షభ ॥  7-16 ॥ 

తేషాం జ్ఞానీ నిత్యయుక్త ఏకభక్తిర్విశిష్యతే । 
ప్రియో హి జ్ఞానినోఽత్యర్థమహం స చ మమ ప్రియః ॥  7-17 ॥ 

ఉదారాః సర్వ ఏవైతే జ్ఞానీ త్వాత్మైవ మే మతమ్ । 
ఆస్థితః స హి యుక్తాత్మా మామేవానుత్తమాం గతిమ్ ॥  7-18 ॥ 

బహూనాం జన్మనామంతే జ్ఞానవాన్మాం ప్రపద్యతే । 
వాసుదేవః సర్వమితి స మహాత్మా సుదుర్లభః ॥  7-19 ॥ 

కామైస్తైస్తైర్హృతజ్ఞానాః ప్రపద్యంతేఽన్యదేవతాః । 
తం తం నియమమాస్థాయ ప్రకృత్యా నియతాః స్వయా ॥  7-20 ॥ 

యో యో యాం యాం తనుం భక్తః శ్రద్ధయార్చితుమిచ్ఛతి । 
తస్య తస్యాచలాం శ్రద్ధాం తామేవ విదధామ్యహమ్ ॥  7-21 ॥ 

స తయా శ్రద్ధయా యుక్తస్తస్యారాధనమీహతే । 
లభతే చ తతః కామాన్మయైవ విహితాన్హి తాన్ ॥  7-22 ॥ 

అంతవత్తు ఫలం తేషాం తద్భవత్యల్పమేధసామ్ । 
దేవాందేవయజో యాంతి మద్భక్తా యాంతి మామపి ॥  7-23 ॥ 

అవ్యక్తం వ్యక్తిమాపన్నం మన్యంతే మామబుద్ధయః । 
పరం భావమజానంతో మమావ్యయమనుత్తమమ్ ॥  7-24 ॥ 

నాహం ప్రకాశః సర్వస్య యోగమాయాసమావృతః । 
మూఢోఽయం నాభిజానాతి లోకో మామజమవ్యయమ్ ॥  7-25 ॥ 

వేదాహం సమతీతాని వర్తమానాని చార్జున । 
భవిష్యాణి చ భూతాని మాం తు వేద న కశ్చన ॥  7-26 ॥ 

ఇచ్ఛాద్వేషసముత్థేన ద్వంద్వమోహేన భారత । 
సర్వభూతాని సంమోహం సర్గే యాంతి పరంతప ॥  7-27 ॥ 

యేషాం త్వంతగతం పాపం జనానాం పుణ్యకర్మణామ్ । 
తే ద్వంద్వమోహనిర్ముక్తా భజంతే మాం దృఢవ్రతాః ॥  7-28 ॥ 

జరామరణమోక్షాయ మామాశ్రిత్య యతంతి యే । 
తే బ్రహ్మ తద్విదుః కృత్స్నమధ్యాత్మం కర్మ చాఖిలమ్ ॥  7-29 ॥ 

సాధిభూతాధిదైవం మాం సాధియజ్ఞం చ యే విదుః । 
ప్రయాణకాలేఽపి చ మాం తే విదుర్యుక్తచేతసః ॥  7-30 ॥ 


ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే 

జ్ఞానవిజ్ఞానయోగో నామ సప్తమోఽధ్యాయః ॥ 7 ॥ 





 శ్రీమద్ భగవద్ గీత అష్టమోఽధ్యాయః

అథ అష్టమోఽధ్యాయః । 


అర్జున ఉవాచ । 
కిం తద్బ్రహ్మ కిమధ్యాత్మం కిం కర్మ పురుషోత్తమ । 
అధిభూతం చ కిం ప్రోక్తమధిదైవం కిముచ్యతే ॥  8-1 ॥ 

అధియజ్ఞః కథం కోఽత్ర దేహేఽస్మిన్మధుసూదన । 
ప్రయాణకాలే చ కథం జ్ఞేయోఽసి నియతాత్మభిః ॥  8-2 ॥ 


శ్రీభగవానువాచ । 
అక్షరం బ్రహ్మ పరమం స్వభావోఽధ్యాత్మముచ్యతే । 
భూతభావోద్భవకరో విసర్గః కర్మసంజ్ఞితః ॥  8-3 ॥ 

అధిభూతం క్షరో భావః పురుషశ్చాధిదైవతమ్ । 
అధియజ్ఞోఽహమేవాత్ర దేహే దేహభృతాం వర ॥  8-4 ॥ 

అంతకాలే చ మామేవ స్మరన్ముక్త్వా కలేవరమ్ । 
యః ప్రయాతి స మద్భావం యాతి నాస్త్యత్ర సంశయః ॥  8-5 ॥ 

యం యం వాపి స్మరన్భావం త్యజత్యంతే కలేవరమ్ । 
తం తమేవైతి కౌంతేయ సదా తద్భావభావితః ॥  8-6 ॥ 

తస్మాత్సర్వేషు కాలేషు మామనుస్మర యుధ్య చ । 
మయ్యర్పితమనోబుద్ధిర్మామేవైష్యస్యసంశయమ్ ॥  8-7 ॥ 

అభ్యాసయోగయుక్తేన చేతసా నాన్యగామినా । 
పరమం పురుషం దివ్యం యాతి పార్థానుచింతయన్ ॥  8-8 ॥ 

కవిం పురాణమనుశాసితారమణోరణీయంసమనుస్మరేద్యః	। 
సర్వస్య ధాతారమచింత్యరూపమాదిత్యవర్ణం తమసః పరస్తాత్ ॥  8-9 ॥ 

ప్రయాణకాలే మనసాచలేన భక్త్యా యుక్తో యోగబలేన చైవ	। 
భ్రువోర్మధ్యే ప్రాణమావేశ్య సమ్యక్స తం పరం పురుషముపైతి దివ్యమ్ ॥  8-10 ॥ 

యదక్షరం వేదవిదో వదంతి విశంతి యద్యతయో వీతరాగాః	। 
యదిచ్ఛంతో బ్రహ్మచర్యం చరంతి తత్తే పదం సంగ్రహేణ ప్రవక్ష్యే ॥  8-11 ॥ 

సర్వద్వారాణి సంయమ్య మనో హృది నిరుధ్య చ । 
మూర్ధ్న్యాధాయాత్మనః ప్రాణమాస్థితో యోగధారణామ్ ॥  8-12 ॥ 

ఓమిత్యేకాక్షరం బ్రహ్మ వ్యాహరన్మామనుస్మరన్ । 
యః ప్రయాతి త్యజందేహం స యాతి పరమాం గతిమ్ ॥  8-13 ॥ 

అనన్యచేతాః సతతం యో మాం స్మరతి నిత్యశః । 
తస్యాహం సులభః పార్థ నిత్యయుక్తస్య యోగినః ॥  8-14 ॥ 

మాముపేత్య పునర్జన్మ దుఃఖాలయమశాశ్వతమ్ । 
నాప్నువంతి మహాత్మానః సంసిద్ధిం పరమాం గతాః ॥  8-15 ॥ 

ఆబ్రహ్మభువనాల్లోకాః పునరావర్తినోఽర్జున । 
మాముపేత్య తు కౌంతేయ పునర్జన్మ న విద్యతే ॥  8-16 ॥ 

సహస్రయుగపర్యంతమహర్యద్బ్రహ్మణో విదుః । 
రాత్రిం యుగసహస్రాంతాం తేఽహోరాత్రవిదో జనాః ॥  8-17 ॥ 

అవ్యక్తాద్వ్యక్తయః సర్వాః ప్రభవంత్యహరాగమే । 
రాత్ర్యాగమే ప్రలీయంతే తత్రైవావ్యక్తసంజ్ఞకే ॥  8-18 ॥ 

భూతగ్రామః స ఏవాయం భూత్వా భూత్వా ప్రలీయతే । 
రాత్ర్యాగమేఽవశః పార్థ ప్రభవత్యహరాగమే ॥  8-19 ॥ 

పరస్తస్మాత్తు భావోఽన్యోఽవ్యక్తోఽవ్యక్తాత్సనాతనః । 
యః స సర్వేషు భూతేషు నశ్యత్సు న వినశ్యతి ॥  8-20 ॥ 

అవ్యక్తోఽక్షర ఇత్యుక్తస్తమాహుః పరమాం గతిమ్ । 
యం ప్రాప్య న నివర్తంతే తద్ధామ పరమం మమ ॥  8-21 ॥ 

పురుషః స పరః పార్థ భక్త్యా లభ్యస్త్వనన్యయా । 
యస్యాంతఃస్థాని భూతాని యేన సర్వమిదం తతమ్ ॥  8-22 ॥ 

యత్ర కాలే త్వనావృత్తిమావృత్తిం చైవ యోగినః । 
ప్రయాతా యాంతి తం కాలం వక్ష్యామి భరతర్షభ ॥  8-23 ॥ 

అగ్నిర్జోతిరహః శుక్లః షణ్మాసా ఉత్తరాయణమ్ । 
తత్ర ప్రయాతా గచ్ఛంతి బ్రహ్మ బ్రహ్మవిదో జనాః ॥  8-24 ॥ 

ధూమో రాత్రిస్తథా కృష్ణః షణ్మాసా దక్షిణాయనమ్ । 
తత్ర చాంద్రమసం జ్యోతిర్యోగీ ప్రాప్య నివర్తతే ॥  8-25 ॥ 

శుక్లకృష్ణే గతీ హ్యేతే జగతః శాశ్వతే మతే । 
ఏకయా యాత్యనావృత్తిమన్యయావర్తతే పునః ॥  8-26 ॥ 

నైతే సృతీ పార్థ జానన్యోగీ ముహ్యతి కశ్చన । 
తస్మాత్సర్వేషు కాలేషు యోగయుక్తో భవార్జున ॥  8-27 ॥ 

వేదేషు యజ్ఞేషు తపఃసు చైవ దానేషు యత్పుణ్యఫలం ప్రదిష్టమ్	। 
అత్యేతి తత్సర్వమిదం విదిత్వాయోగీ పరం స్థానముపైతి చాద్యమ్ ॥  8-28 ॥ 


ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే 

అక్షరబ్రహ్మయోగో నామాష్టమోఽధ్యాయః ॥ 8 ॥ 






 శ్రీమద్ భగవద్ గీత నవమోఽధ్యాయః

అథ నవమోఽధ్యాయః । 


శ్రీభగవానువాచ । 
ఇదం తు తే గుహ్యతమం ప్రవక్ష్యామ్యనసూయవే । 
జ్ఞానం విజ్ఞానసహితం యజ్జ్ఞాత్వా మోక్ష్యసేఽశుభాత్ ॥  9-1 ॥ 

రాజవిద్యా రాజగుహ్యం పవిత్రమిదముత్తమమ్ । 
ప్రత్యక్షావగమం ధర్మ్యం సుసుఖం కర్తుమవ్యయమ్ ॥  9-2 ॥ 

అశ్రద్దధానాః పురుషా ధర్మస్యాస్య పరంతప । 
అప్రాప్య మాం నివర్తంతే మృత్యుసంసారవర్త్మని ॥  9-3 ॥ 

మయా తతమిదం సర్వం జగదవ్యక్తమూర్తినా । 
మత్స్థాని సర్వభూతాని న చాహం తేష్వవస్థితః ॥  9-4 ॥ 

న చ మత్స్థాని భూతాని పశ్య మే యోగమైశ్వరమ్ । 
భూతభృన్న చ భూతస్థో మమాత్మా భూతభావనః ॥  9-5 ॥ 

యథాకాశస్థితో నిత్యం వాయుః సర్వత్రగో మహాన్ । 
తథా సర్వాణి భూతాని మత్స్థానీత్యుపధారయ ॥  9-6 ॥ 

సర్వభూతాని కౌంతేయ ప్రకృతిం యాంతి మామికామ్ । 
కల్పక్షయే పునస్తాని కల్పాదౌ విసృజామ్యహమ్ ॥  9-7 ॥ 

ప్రకృతిం స్వామవష్టభ్య విసృజామి పునః పునః । 
భూతగ్రామమిమం కృత్స్నమవశం ప్రకృతేర్వశాత్ ॥  9-8 ॥ 

న చ మాం తాని కర్మాణి నిబధ్నంతి ధనంజయ । 
ఉదాసీనవదాసీనమసక్తం తేషు కర్మసు ॥  9-9 ॥ 

మయాధ్యక్షేణ ప్రకృతిః సూయతే సచరాచరమ్ । 
హేతునానేన కౌంతేయ జగద్విపరివర్తతే ॥  9-10 ॥ 

అవజానంతి మాం మూఢా మానుషీం తనుమాశ్రితమ్ । 
పరం భావమజానంతో మమ భూతమహేశ్వరమ్ ॥  9-11 ॥ 

మోఘాశా మోఘకర్మాణో మోఘజ్ఞానా విచేతసః । 
రాక్షసీమాసురీం చైవ ప్రకృతిం మోహినీం శ్రితాః ॥  9-12 ॥ 

మహాత్మానస్తు మాం పార్థ దైవీం ప్రకృతిమాశ్రితాః । 
భజంత్యనన్యమనసో జ్ఞాత్వా భూతాదిమవ్యయమ్ ॥  9-13 ॥ 

సతతం కీర్తయంతో మాం యతంతశ్చ దృఢవ్రతాః । 
నమస్యంతశ్చ మాం భక్త్యా నిత్యయుక్తా ఉపాసతే ॥  9-14 ॥ 

జ్ఞానయజ్ఞేన చాప్యన్యే యజంతో మాముపాసతే । 
ఏకత్వేన పృథక్త్వేన బహుధా విశ్వతోముఖమ్ ॥  9-15 ॥ 

అహం క్రతురహం యజ్ఞః స్వధాహమహమౌషధమ్ । 
మంత్రోఽహమహమేవాజ్యమహమగ్నిరహం హుతమ్ ॥  9-16 ॥ 

పితాహమస్య జగతో మాతా ధాతా పితామహః । 
వేద్యం పవిత్రమోంకార ఋక్సామ యజురేవ చ ॥  9-17 ॥ 

గతిర్భర్తా ప్రభుః సాక్షీ నివాసః శరణం సుహృత్ । 
ప్రభవః ప్రలయః స్థానం నిధానం బీజమవ్యయమ్ ॥  9-18 ॥ 

తపామ్యహమహం వర్షం నిగృహ్ణామ్యుత్సృజామి చ । 
అమృతం చైవ మృత్యుశ్చ సదసచ్చాహమర్జున ॥  9-19 ॥ 

త్రైవిద్యా మాం సోమపాః పూతపాపా యజ్ఞైరిష్ట్వా స్వర్గతిం ప్రార్థయంతే	। 
తే పుణ్యమాసాద్య సురేంద్రలోకమశ్నంతి దివ్యాందివి దేవభోగాన్ ॥  9-20 ॥ 

తే తం భుక్త్వా స్వర్గలోకం విశాలం క్షీణే పుణ్యే మర్త్యలోకం విశంతి	। 
ఏవం త్రయీధర్మమనుప్రపన్నా గతాగతం కామకామా లభంతే ॥  9-21 ॥ 

అనన్యాశ్చింతయంతో మాం యే జనాః పర్యుపాసతే । 
ఏషాం నిత్యాభియుక్తానాం యోగక్షేమం వహామ్యహమ్ ॥  9-22॥  
యేఽప్యన్యదేవతా భక్తా యజంతే శ్రద్ధయాన్వితాః । 
తేఽపి మామేవ కౌంతేయ యజంత్యవిధిపూర్వకమ్ ॥  9-23 ॥ 

అహం హి సర్వయజ్ఞానాం భోక్తా చ ప్రభురేవ చ । 
న తు మామభిజానంతి తత్త్వేనాతశ్చ్యవంతి తే ॥  9-24 ॥ 

యాంతి దేవవ్రతా దేవాన్పితూన్యాంతి పితృవ్రతాః । 
భూతాని యాంతి భూతేజ్యా యాంతి మద్యాజినోఽపి మామ్ ॥  9-25 ॥ 

పత్రం పుష్పం ఫలం తోయం యో మే భక్త్యా ప్రయచ్ఛతి । 
తదహం భక్త్యుపహృతమశ్నామి ప్రయతాత్మనః ॥  9-26 ॥ 

యత్కరోషి యదశ్నాసి యజ్జుహోషి దదాసి యత్ । 
యత్తపస్యసి కౌంతేయ తత్కురుష్వ మదర్పణమ్ ॥  9-27 ॥ 

శుభాశుభఫలైరేవం మోక్ష్యసే కర్మబంధనైః । 
సంన్యాసయోగయుక్తాత్మా విముక్తో మాముపైష్యసి ॥  9-28 ॥ 

సమోఽహం సర్వభూతేషు న మే ద్వేష్యోఽస్తి న ప్రియః । 
యే భజంతి తు మాం భక్త్యా మయి తే తేషు చాప్యహమ్ ॥  9-29 ॥ 

అపి చేత్సుదురాచారో భజతే మామనన్యభాక్ । 
సాధురేవ స మంతవ్యః సమ్యగ్వ్యవసితో హి సః ॥  9-30 ॥ 

క్షిప్రం భవతి ధర్మాత్మా శశ్వచ్ఛాంతిం నిగచ్ఛతి । 
కౌంతేయ ప్రతిజానీహి న మే భక్తః ప్రణశ్యతి ॥  9-31 ॥ 

మాం హి పార్థ వ్యపాశ్రిత్య యేఽపి స్యుః పాపయోనయః । 
స్త్రియో వైశ్యాస్తథా శూద్రాస్తేఽపి యాంతి పరాం గతిమ్ ॥  9-32 ॥ 

కిం పునర్బ్రాహ్మణాః పుణ్యా భక్తా రాజర్షయస్తథా । 
అనిత్యమసుఖం లోకమిమం ప్రాప్య భజస్వ మామ్ ॥  9-33 ॥ 

మన్మనా భవ మద్భక్తో మద్యాజీ మాం నమస్కురు । 
మామేవైష్యసి యుక్త్వైవమాత్మానం మత్పరాయణః ॥  9-34 ॥ 


ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే 

రాజవిద్యారాజగుహ్యయోగో నామ నవమోఽధ్యాయః ॥ 9 ॥ 







 శ్రీమద్ భగవద్ గీత దశమోఽధ్యాయః

అథ దశమోఽధ్యాయః । 


శ్రీభగవానువాచ । 
భూయ ఏవ మహాబాహో శృణు మే పరమం వచః । 
యత్తేఽహం ప్రీయమాణాయ వక్ష్యామి హితకామ్యయా ॥  10-1 ॥ 

న మే విదుః సురగణాః ప్రభవం న మహర్షయః । 
అహమాదిర్హి దేవానాం మహర్షీణాం చ సర్వశః ॥  10-2 ॥ 

యో మామజమనాదిం చ వేత్తి లోకమహేశ్వరమ్ । 
అసంమూఢః స మర్త్యేషు సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే ॥  10-3 ॥ 

బుద్ధిర్జ్ఞానమసంమోహః క్షమా సత్యం దమః శమః । 
సుఖం దుఃఖం భవోఽభావో భయం చాభయమేవ చ ॥  10-4 ॥ 

అహింసా సమతా తుష్టిస్తపో దానం యశోఽయశః । 
భవంతి భావా భూతానాం మత్త ఏవ పృథగ్విధాః ॥  10-5 ॥ 

మహర్షయః సప్త పూర్వే చత్వారో మనవస్తథా । 
మద్భావా మానసా జాతా యేషాం లోక ఇమాః ప్రజాః ॥  10-6 ॥ 

ఏతాం విభూతిం యోగం చ మమ యో వేత్తి తత్త్వతః । 
సోఽవికంపేన యోగేన యుజ్యతే నాత్ర సంశయః ॥  10-7 ॥ 

అహం సర్వస్య ప్రభవో మత్తః సర్వం ప్రవర్తతే । 
ఇతి మత్వా భజంతే మాం బుధా భావసమన్వితాః ॥  10-8 ॥ 

మచ్చిత్తా మద్గతప్రాణా బోధయంతః పరస్పరమ్ । 
కథయంతశ్చ మాం నిత్యం తుష్యంతి చ రమంతి చ ॥  10-9 ॥ 

తేషాం సతతయుక్తానాం భజతాం ప్రీతిపూర్వకమ్ । 
దదామి బుద్ధియోగం తం యేన మాముపయాంతి తే ॥  10-10 ॥ 

తేషామేవానుకంపార్థమహమజ్ఞానజం తమః । 
నాశయామ్యాత్మభావస్థో జ్ఞానదీపేన భాస్వతా ॥  10-11 ॥ 


అర్జున ఉవాచ । 
పరం బ్రహ్మ పరం ధామ పవిత్రం పరమం భవాన్ । 
పురుషం శాశ్వతం దివ్యమాదిదేవమజం విభుమ్ ॥  10-12 ॥ 

ఆహుస్త్వామృషయః సర్వే దేవర్షిర్నారదస్తథా । 
అసితో దేవలో వ్యాసః స్వయం చైవ బ్రవీషి మే ॥  10-13 ॥ 

సర్వమేతదృతం మన్యే యన్మాం వదసి కేశవ । 
న హి తే భగవన్వ్యక్తిం విదుర్దేవా న దానవాః ॥  10-14 ॥ 

స్వయమేవాత్మనాత్మానం వేత్థ త్వం పురుషోత్తమ । 
భూతభావన భూతేశ దేవదేవ జగత్పతే ॥  10-15 ॥ 

వక్తుమర్హస్యశేషేణ దివ్యా హ్యాత్మవిభూతయః । 
యాభిర్విభూతిభిర్లోకానిమాంస్త్వం వ్యాప్య తిష్ఠసి ॥  10-16 ॥ 

కథం విద్యామహం యోగింస్త్వాం సదా పరిచింతయన్ । 
కేషు కేషు చ భావేషు చింత్యోఽసి భగవన్మయా ॥  10-17 ॥ 

విస్తరేణాత్మనో యోగం విభూతిం చ జనార్దన । 
భూయః కథయ తృప్తిర్హి శృణ్వతో నాస్తి మేఽమృతమ్ ॥  10-18 ॥ 


శ్రీభగవానువాచ । 
హంత తే కథయిష్యామి దివ్యా హ్యాత్మవిభూతయః । 
ప్రాధాన్యతః కురుశ్రేష్ఠ నాస్త్యంతో విస్తరస్య మే ॥  10-19 ॥ 

అహమాత్మా గుడాకేశ సర్వభూతాశయస్థితః । 
అహమాదిశ్చ మధ్యం చ భూతానామంత ఏవ చ ॥  10-20 ॥ 

ఆదిత్యానామహం విష్ణుర్జ్యోతిషాం రవిరంశుమాన్ । 
మరీచిర్మరుతామస్మి నక్షత్రాణామహం శశీ ॥  10-21 ॥ 

వేదానాం సామవేదోఽస్మి దేవానామస్మి వాసవః । 
ఇంద్రియాణాం మనశ్చాస్మి భూతానామస్మి చేతనా ॥  10-22 ॥ 

రుద్రాణాం శంకరశ్చాస్మి విత్తేశో యక్షరక్షసామ్ । 
వసూనాం పావకశ్చాస్మి మేరుః శిఖరిణామహమ్ ॥  10-23 ॥ 

పురోధసాం చ ముఖ్యం మాం విద్ధి పార్థ బృహస్పతిమ్ । 
సేనానీనామహం స్కందః సరసామస్మి సాగరః ॥  10-24 ॥ 

మహర్షీణాం భృగురహం గిరామస్మ్యేకమక్షరమ్ । 
యజ్ఞానాం జపయజ్ఞోఽస్మి స్థావరాణాం హిమాలయః ॥  10-25 ॥ 

అశ్వత్థః సర్వవృక్షాణాం దేవర్షీణాం చ నారదః । 
గంధర్వాణాం చిత్రరథః సిద్ధానాం కపిలో మునిః ॥  10-26 ॥ 

ఉచ్చైఃశ్రవసమశ్వానాం విద్ధి మామమృతోద్భవమ్ । 
ఐరావతం గజేంద్రాణాం నరాణాం చ నరాధిపమ్ ॥  10-27 ॥ 

ఆయుధానామహం వజ్రం ధేనూనామస్మి కామధుక్ । 
ప్రజనశ్చాస్మి కందర్పః సర్పాణామస్మి వాసుకిః ॥  10-28 ॥ 

అనంతశ్చాస్మి నాగానాం వరుణో యాదసామహమ్ । 
పితూణామర్యమా చాస్మి యమః సంయమతామహమ్ ॥  10-29 ॥ 

ప్రహ్లాదశ్చాస్మి దైత్యానాం కాలః కలయతామహమ్ । 
మృగాణాం చ మృగేంద్రోఽహం వైనతేయశ్చ పక్షిణామ్ ॥  10-30 ॥ 

పవనః పవతామస్మి రామః శస్త్రభృతామహమ్ । 
ఝషాణాం మకరశ్చాస్మి స్రోతసామస్మి జాహ్నవీ ॥  10-31 ॥ 

సర్గాణామాదిరంతశ్చ మధ్యం చైవాహమర్జున । 
అధ్యాత్మవిద్యా విద్యానాం వాదః ప్రవదతామహమ్ ॥  10-32 ॥ 

అక్షరాణామకారోఽస్మి ద్వంద్వః సామాసికస్య చ । 
అహమేవాక్షయః కాలో ధాతాహం విశ్వతోముఖః ॥  10-33 ॥ 

మృత్యుః సర్వహరశ్చాహముద్భవశ్చ భవిష్యతామ్ । 
కీర్తిః శ్రీర్వాక్చ నారీణాం స్మృతిర్మేధా ధృతిః క్షమా ॥  10-34 ॥ 

బృహత్సామ తథా సామ్నాం గాయత్రీ ఛందసామహమ్ । 
మాసానాం మార్గశీర్షోఽహమృతూనాం కుసుమాకరః ॥  10-35 ॥ 

ద్యూతం ఛలయతామస్మి తేజస్తేజస్వినామహమ్ । 
జయోఽస్మి వ్యవసాయోఽస్మి సత్త్వం సత్త్వవతామహమ్ ॥  10-36 ॥ 

వృష్ణీనాం వాసుదేవోఽస్మి పాండవానాం ధనంజయః । 
మునీనామప్యహం వ్యాసః కవీనాముశనా కవిః ॥  10-37 ॥ 

దండో దమయతామస్మి నీతిరస్మి జిగీషతామ్ । 
మౌనం చైవాస్మి గుహ్యానాం జ్ఞానం జ్ఞానవతామహమ్ ॥  10-38 ॥ 

యచ్చాపి సర్వభూతానాం బీజం తదహమర్జున । 
న తదస్తి వినా యత్స్యాన్మయా భూతం చరాచరమ్ ॥  10-39 ॥ 

నాంతోఽస్తి మమ దివ్యానాం విభూతీనాం పరంతప । 
ఏష తూద్దేశతః ప్రోక్తో విభూతేర్విస్తరో మయా ॥  10-40 ॥ 

యద్యద్విభూతిమత్సత్త్వం శ్రీమదూర్జితమేవ వా । 
తత్తదేవావగచ్ఛ త్వం మమ తేజోంఽశసంభవమ్ ॥  10-41 ॥ 

అథవా బహునైతేన కిం జ్ఞాతేన తవార్జున । 
విష్టభ్యాహమిదం కృత్స్నమేకాంశేన స్థితో జగత్ ॥  10-42 ॥ 


ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే 

విభూతియోగో నామ దశమోఽధ్యాయః ॥ 10 ॥ 






 శ్రీమద్ భగవద్ గీత ఏకాదశోఽధ్యాయః

అథ ఏకాదశోఽధ్యాయః । 


అర్జున ఉవాచ । 
మదనుగ్రహాయ పరమం గుహ్యమధ్యాత్మసంజ్ఞితమ్ । 
యత్త్వయోక్తం వచస్తేన మోహోఽయం విగతో మమ ॥  11-1 ॥ 

భవాప్యయౌ హి భూతానాం శ్రుతౌ విస్తరశో మయా । 
త్వత్తః కమలపత్రాక్ష మాహాత్మ్యమపి చావ్యయమ్ ॥  11-2 ॥ 

ఏవమేతద్యథాత్థ త్వమాత్మానం పరమేశ్వర । 
ద్రష్టుమిచ్ఛామి తే రూపమైశ్వరం పురుషోత్తమ ॥  11-3 ॥ 

మన్యసే యది తచ్ఛక్యం మయా ద్రష్టుమితి ప్రభో । 
యోగేశ్వర తతో మే త్వం దర్శయాత్మానమవ్యయమ్ ॥  11-4 ॥ 


శ్రీభగవానువాచ । 
పశ్య మే పార్థ రూపాణి శతశోఽథ సహస్రశః । 
నానావిధాని దివ్యాని నానావర్ణాకృతీని చ ॥  11-5 ॥ 

పశ్యాదిత్యాన్వసూన్రుద్రానశ్వినౌ మరుతస్తథా । 
బహూన్యదృష్టపూర్వాణి పశ్యాశ్చర్యాణి భారత ॥  11-6 ॥ 

ఇహైకస్థం జగత్కృత్స్నం పశ్యాద్య సచరాచరమ్ । 
మమ దేహే గుడాకేశ యచ్చాన్యద్ద్రష్టుమిచ్ఛసి ॥  11-7 ॥ 

న తు మాం శక్యసే ద్రష్టుమనేనైవ స్వచక్షుషా । 
దివ్యం దదామి తే చక్షుః పశ్య మే యోగమైశ్వరమ్ ॥  11-8 ॥ 


సంజయ ఉవాచ । 
ఏవముక్త్వా తతో రాజన్మహాయోగేశ్వరో హరిః । 
దర్శయామాస పార్థాయ పరమం రూపమైశ్వరమ్ ॥  11-9 ॥ 

అనేకవక్త్రనయనమనేకాద్భుతదర్శనమ్ । 
అనేకదివ్యాభరణం దివ్యానేకోద్యతాయుధమ్ ॥  11-10 ॥ 

దివ్యమాల్యాంబరధరం దివ్యగంధానులేపనమ్ । 
సర్వాశ్చర్యమయం దేవమనంతం విశ్వతోముఖమ్ ॥  11-11 ॥ 

దివి సూర్యసహస్రస్య భవేద్యుగపదుత్థితా । 
యది భాః సదృశీ సా స్యాద్భాసస్తస్య మహాత్మనః ॥  11-12 ॥ 

తత్రైకస్థం జగత్కృత్స్నం ప్రవిభక్తమనేకధా । 
అపశ్యద్దేవదేవస్య శరీరే పాండవస్తదా ॥  11-13 ॥ 

తతః స విస్మయావిష్టో హృష్టరోమా ధనంజయః । 
ప్రణమ్య శిరసా దేవం కృతాంజలిరభాషత ॥  11-14 ॥ 


అర్జున ఉవాచ । 
పశ్యామి దేవాంస్తవ దేవ దేహే సర్వాంస్తథా భూతవిశేషసంఘాన్	। 
బ్రహ్మాణమీశం కమలాసనస్థమృషీంశ్చ సర్వానురగాంశ్చ దివ్యాన్ ॥  11-15 ॥ 

అనేకబాహూదరవక్త్రనేత్రం పశ్యామి త్వాం సర్వతోఽనంతరూపమ్	। 
నాంతం న మధ్యం న పునస్తవాదిం పశ్యామి విశ్వేశ్వర విశ్వరూప ॥  11-16 ॥ 

కిరీటినం గదినం చక్రిణం చ తేజోరాశిం సర్వతో దీప్తిమంతమ్	। 
పశ్యామి త్వాం దుర్నిరీక్ష్యం సమంతాద్దీప్తానలార్కద్యుతిమప్రమేయమ్ ॥  11-17 ॥ 

త్వమక్షరం పరమం వేదితవ్యం త్వమస్య విశ్వస్య పరం నిధానమ్	। 
త్వమవ్యయః శాశ్వతధర్మగోప్తా సనాతనస్త్వం పురుషో మతో మే ॥  11-18 ॥ 

అనాదిమధ్యాంతమనంతవీర్యమనంతబాహుం శశిసూర్యనేత్రమ్	। 
పశ్యామి త్వాం దీప్తహుతాశవక్త్రం స్వతేజసా విశ్వమిదం తపంతమ్ ॥  11-19 ॥ 

ద్యావాపృథివ్యోరిదమంతరం హి వ్యాప్తం త్వయైకేన దిశశ్చ సర్వాః	। 
దృష్ట్వాద్భుతం రూపముగ్రం తవేదం లోకత్రయం ప్రవ్యథితం మహాత్మన్ ॥  11-20 ॥ 

అమీ హి త్వాం సురసంఘా విశంతి కేచిద్భీతాః ప్రాంజలయో గృణంతి	। 
స్వస్తీత్యుక్త్వా మహర్షిసిద్ధసంఘాః స్తువంతి త్వాం స్తుతిభిః పుష్కలాభిః ॥  11-21 ॥ 

రుద్రాదిత్యా వసవో యే చ సాధ్యా విశ్వేఽశ్వినౌ మరుతశ్చోష్మపాశ్చ	। 
గంధర్వయక్షాసురసిద్ధసంఘా వీక్షంతే త్వాం విస్మితాశ్చైవ సర్వే ॥  11-22 ॥ 

రూపం మహత్తే బహువక్త్రనేత్రం మహాబాహో బహుబాహూరుపాదమ్	। 
బహూదరం బహుదంష్ట్రాకరాలం దృష్ట్వా లోకాః ప్రవ్యథితాస్తథాహమ్ ॥  11-23 ॥ 

నభఃస్పృశం దీప్తమనేకవర్ణం వ్యాత్తాననం దీప్తవిశాలనేత్రమ్	। 
దృష్ట్వా హి త్వాం ప్రవ్యథితాంతరాత్మా ధృతిం న విందామి శమం చ విష్ణో ॥  11-24 ॥ 

దంష్ట్రాకరాలాని చ తే ముఖాని దృష్ట్వైవ కాలానలసంనిభాని	। 
దిశో న జానే న లభే చ శర్మ ప్రసీద దేవేశ జగన్నివాస ॥  11-25 ॥ 

అమీ చ త్వాం ధృతరాష్ట్రస్య పుత్రాః సర్వే సహైవావనిపాలసంఘైః	। 
భీష్మో ద్రోణః సూతపుత్రస్తథాసౌ సహాస్మదీయైరపి యోధముఖ్యైః ॥  11-26 ॥ 

వక్త్రాణి తే త్వరమాణా విశంతి దంష్ట్రాకరాలాని భయానకాని	। 
కేచిద్విలగ్నా దశనాంతరేషు సందృశ్యంతే చూర్ణితైరుత్తమాంగైః ॥  11-27 ॥ 

యథా నదీనాం బహవోఽంబువేగాః సముద్రమేవాభిముఖా ద్రవంతి	। 
తథా తవామీ నరలోకవీరా విశంతి వక్త్రాణ్యభివిజ్వలంతి ॥  11-28 ॥ 

యథా ప్రదీప్తం జ్వలనం పతంగా విశంతి నాశాయ సమృద్ధవేగాః	। 
తథైవ నాశాయ విశంతి లోకాస్తవాపి వక్త్రాణి సమృద్ధవేగాః ॥  11-29 ॥ 

లేలిహ్యసే గ్రసమానః సమంతాల్లోకాన్సమగ్రాన్వదనైర్జ్వలద్భిః	। 
తేజోభిరాపూర్య జగత్సమగ్రం భాసస్తవోగ్రాః ప్రతపంతి విష్ణో ॥  11-30 ॥ 

ఆఖ్యాహి మే కో భవానుగ్రరూపో నమోఽస్తు తే దేవవర ప్రసీద	। 
విజ్ఞాతుమిచ్ఛామి భవంతమాద్యం న హి ప్రజానామి తవ ప్రవృత్తిమ్ ॥  11-31 ॥ 


శ్రీభగవానువాచ । 
కాలోఽస్మి లోకక్షయకృత్ప్రవృద్ధో లోకాన్సమాహర్తుమిహ ప్రవృత్తః	। 
ఋతేఽపి త్వాం న భవిష్యంతి సర్వే యేఽవస్థితాః ప్రత్యనీకేషు యోధాః ॥  11-32 ॥ 

తస్మాత్త్వముత్తిష్ఠ యశో లభస్వ జిత్వా శత్రూన్భుంక్ష్వ రాజ్యం సమృద్ధమ్	। 
మయైవైతే నిహతాః పూర్వమేవ నిమిత్తమాత్రం భవ సవ్యసాచిన్ ॥  11-33 ॥ 

ద్రోణం చ భీష్మం చ జయద్రథం చ కర్ణం తథాన్యానపి యోధవీరాన్	। 
మయా హతాంస్త్వం జహి మా వ్యథిష్ఠా యుధ్యస్వ జేతాసి రణే సపత్నాన్ ॥  11-34 ॥ 


సంజయ ఉవాచ । 
ఏతచ్ఛ్రుత్వా వచనం కేశవస్య కృతాంజలిర్వేపమానః కిరీటీ	। 
నమస్కృత్వా భూయ ఏవాహ కృష్ణం సగద్గదం భీతభీతః ప్రణమ్య ॥  11-35 ॥ 


అర్జున ఉవాచ । 
స్థానే హృషీకేశ తవ ప్రకీర్త్యా జగత్ప్రహృష్యత్యనురజ్యతే చ	। 
రక్షాంసి భీతాని దిశో ద్రవంతి సర్వే నమస్యంతి చ సిద్ధసంఘాః ॥  11-36 ॥ 

కస్మాచ్చ తే న నమేరన్మహాత్మన్గరీయసే బ్రహ్మణోఽప్యాదికర్త్రే	। 
అనంత దేవేశ జగన్నివాస త్వమక్షరం సదసత్తత్పరం యత్ ॥  11-37 ॥ 

త్వమాదిదేవః పురుషః పురాణస్త్వమస్య విశ్వస్య పరం నిధానమ్	। 
వేత్తాసి వేద్యం చ పరం చ ధామ త్వయా తతం విశ్వమనంతరూప ॥  11-38 ॥ 

వాయుర్యమోఽగ్నిర్వరుణః శశాంకః ప్రజాపతిస్త్వం ప్రపితామహశ్చ	। 
నమో నమస్తేఽస్తు సహస్రకృత్వః పునశ్చ భూయోఽపి నమో నమస్తే ॥  11-39 ॥ 

నమః పురస్తాదథ పృష్ఠతస్తే నమోఽస్తు తే సర్వత ఏవ సర్వ	। 
అనంతవీర్యామితవిక్రమస్త్వం సర్వం సమాప్నోషి తతోఽసి సర్వః ॥  11-40 ॥ 

సఖేతి మత్వా ప్రసభం యదుక్తం హే కృష్ణ హే యాదవ హే సఖేతి	। 
అజానతా మహిమానం తవేదం మయా ప్రమాదాత్ప్రణయేన వాపి ॥  11-41 ॥ 

యచ్చావహాసార్థమసత్కృతోఽసి విహారశయ్యాసనభోజనేషు	। 
ఏకోఽథవాప్యచ్యుత తత్సమక్షం తత్క్షామయే త్వామహమప్రమేయమ్ ॥  11-42 ॥ 

పితాసి లోకస్య చరాచరస్య త్వమస్య పూజ్యశ్చ గురుర్గరీయాన్	। 
న త్వత్సమోఽస్త్యభ్యధికః కుతోఽన్యో లోకత్రయేఽప్యప్రతిమప్రభావ ॥  11-43 ॥ 

తస్మాత్ప్రణమ్య ప్రణిధాయ కాయం ప్రసాదయే త్వామహమీశమీడ్యమ్	। 
పితేవ పుత్రస్య సఖేవ సఖ్యుః ప్రియః ప్రియాయార్హసి దేవ సోఢుమ్ ॥  11-44 ॥ 

అదృష్టపూర్వం హృషితోఽస్మి దృష్ట్వా భయేన చ ప్రవ్యథితం మనో మే	। 
తదేవ మే దర్శయ దేవరూపం ప్రసీద దేవేశ జగన్నివాస ॥  11-45 ॥ 

కిరీటినం గదినం చక్రహస్తమిచ్ఛామి త్వాం ద్రష్టుమహం తథైవ	। 
తేనైవ రూపేణ చతుర్భుజేన సహస్రబాహో భవ విశ్వమూర్తే ॥  11-46 ॥ 


శ్రీభగవానువాచ । 
మయా ప్రసన్నేన తవార్జునేదం రూపం పరం దర్శితమాత్మయోగాత్	। 
తేజోమయం విశ్వమనంతమాద్యం యన్మే త్వదన్యేన న దృష్టపూర్వమ్ ॥  11-47 ॥ 

న వేదయజ్ఞాధ్యయనైర్న దానైర్న చ క్రియాభిర్న తపోభిరుగ్రైః	। 
ఏవంరూపః శక్య అహం నృలోకే ద్రష్టుం త్వదన్యేన కురుప్రవీర ॥  11-48 ॥ 

మా తే వ్యథా మా చ విమూఢభావో దృష్ట్వా రూపం ఘోరమీదృఙ్మమేదమ్	। 
వ్యపేతభీః ప్రీతమనాః పునస్త్వం తదేవ మే రూపమిదం ప్రపశ్య ॥  11-49 ॥ 


సంజయ ఉవాచ । 
ఇత్యర్జునం వాసుదేవస్తథోక్త్వా స్వకం రూపం దర్శయామాస భూయః	। 
ఆశ్వాసయామాస చ భీతమేనం భూత్వా పునః సౌమ్యవపుర్మహాత్మా ॥  11-50 ॥ 


అర్జున ఉవాచ । 
దృష్ట్వేదం మానుషం రూపం తవ సౌమ్యం జనార్దన । 
ఇదానీమస్మి సంవృత్తః సచేతాః ప్రకృతిం గతః ॥  11-51 ॥ 


శ్రీభగవానువాచ । 
సుదుర్దర్శమిదం రూపం దృష్టవానసి యన్మమ । 
దేవా అప్యస్య రూపస్య నిత్యం దర్శనకాంక్షిణః ॥  11-52 ॥ 

నాహం వేదైర్న తపసా న దానేన న చేజ్యయా । 
శక్య ఏవంవిధో ద్రష్టుం దృష్టవానసి మాం యథా ॥  11-53 ॥ 

భక్త్యా త్వనన్యయా శక్య అహమేవంవిధోఽర్జున । 
జ్ఞాతుం ద్రష్టుం చ తత్త్వేన ప్రవేష్టుం చ పరంతప ॥  11-54 ॥ 

మత్కర్మకృన్మత్పరమో మద్భక్తః సంగవర్జితః । 
నిర్వైరః సర్వభూతేషు యః స మామేతి పాండవ ॥  11-55 ॥ 


ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే 

విశ్వరూపదర్శనయోగో నామైకాదశోఽధ్యాయః ॥ 11 ॥ 






 శ్రీమద్ భగవద్ గీత ద్వాదశోఽధ్యాయః

అథ ద్వాదశోఽధ్యాయః । 


అర్జున ఉవాచ । 
ఏవం సతతయుక్తా యే భక్తాస్త్వాం పర్యుపాసతే । 
యే చాప్యక్షరమవ్యక్తం తేషాం కే యోగవిత్తమాః ॥  12-1 ॥ 


శ్రీభగవానువాచ । 
మయ్యావేశ్య మనో యే మాం నిత్యయుక్తా ఉపాసతే । 
శ్రద్ధయా పరయోపేతాస్తే మే యుక్తతమా మతాః ॥  12-2 ॥ 

యే త్వక్షరమనిర్దేశ్యమవ్యక్తం పర్యుపాసతే । 
సర్వత్రగమచింత్యం చ కూటస్థమచలం ధ్రువమ్ ॥  12-3 ॥ 

సంనియమ్యేంద్రియగ్రామం సర్వత్ర సమబుద్ధయః । 
తే ప్రాప్నువంతి మామేవ సర్వభూతహితే రతాః ॥  12-4 ॥ 

క్లేశోఽధికతరస్తేషామవ్యక్తాసక్తచేతసామ్ । 
అవ్యక్తా హి గతిర్దుఃఖం దేహవద్భిరవాప్యతే ॥  12-5 ॥ 

యే తు సర్వాణి కర్మాణి మయి సంన్యస్య మత్పరాః । 
అనన్యేనైవ యోగేన మాం ధ్యాయంత ఉపాసతే ॥  12-6 ॥ 

తేషామహం సముద్ధర్తా మృత్యుసంసారసాగరాత్ । 
భవామిన చిరాత్పార్థ మయ్యావేశితచేతసామ్ ॥  12-7 ॥ 

మయ్యేవ మన ఆధత్స్వ మయి బుద్ధిం నివేశయ । 
నివసిష్యసి మయ్యేవ అత ఊర్ధ్వం న సంశయః ॥  12-8 ॥ 

అథ చిత్తం సమాధాతుం న శక్నోషి మయి స్థిరమ్ । 
అభ్యాసయోగేన తతో మామిచ్ఛాప్తుం ధనంజయ ॥  12-9 ॥ 

అభ్యాసేఽప్యసమర్థోఽసి మత్కర్మపరమో భవ । 
మదర్థమపి కర్మాణి కుర్వన్సిద్ధిమవాప్స్యసి ॥  12-10 ॥ 

అథైతదప్యశక్తోఽసి కర్తుం మద్యోగమాశ్రితః । 
సర్వకర్మఫలత్యాగం తతః కురు యతాత్మవాన్ ॥  12-11 ॥ 

శ్రేయో హి జ్ఞానమభ్యాసాజ్జ్ఞానాద్ధ్యానం విశిష్యతే । 
ధ్యానాత్కర్మఫలత్యాగస్త్యాగాచ్ఛాంతిరనంతరమ్ ॥  12-12 ॥ 

అద్వేష్టా సర్వభూతానాం మైత్రః కరుణ ఏవ చ । 
నిర్మమో నిరహంకారః సమదుఃఖసుఖః క్షమీ ॥  12-13 ॥ 

సంతుష్టః సతతం యోగీ యతాత్మా దృఢనిశ్చయః । 
మయ్యర్పితమనోబుద్ధిర్యో మద్భక్తః స మే ప్రియః ॥  12-14 ॥ 

యస్మాన్నోద్విజతే లోకో లోకాన్నోద్విజతే చ యః । 
హర్షామర్షభయోద్వేగైర్ముక్తో యః స చ మే ప్రియః ॥  12-15 ॥ 

అనపేక్షః శుచిర్దక్ష ఉదాసీనో గతవ్యథః । 
సర్వారంభపరిత్యాగీ యో మద్భక్తః స మే ప్రియః ॥  12-16 ॥ 

యో న హృష్యతి న ద్వేష్టి న శోచతి న కాంక్షతి । 
శుభాశుభపరిత్యాగీ భక్తిమాన్యః స మే ప్రియః ॥  12-17 ॥ 

సమః శత్రౌ చ మిత్రే చ తథా మానాపమానయోః । 
శీతోష్ణసుఖదుఃఖేషు సమః సంగవివర్జితః ॥  12-18 ॥ 

తుల్యనిందాస్తుతిర్మౌనీ సంతుష్టో యేన కేనచిత్ । 
అనికేతః స్థిరమతిర్భక్తిమాన్మే ప్రియో నరః ॥  12-19 ॥ 

యే తు ధర్మ్యామృతమిదం యథోక్తం పర్యుపాసతే । 
శ్రద్దధానా మత్పరమా భక్తాస్తేఽతీవ మే ప్రియాః ॥  12-20 ॥ 


ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే 

భక్తియోగో నామ ద్వాదశోఽధ్యాయః ॥ 12 ॥ 





 శ్రీమద్ భగవద్ గీత త్రయోదశోఽధ్యాయః

అథ త్రయోదశోఽధ్యాయః । 


శ్రీభగవానువాచ । 
ఇదం శరీరం కౌంతేయ క్షేత్రమిత్యభిధీయతే । 
ఏతద్యో వేత్తి తం ప్రాహుః క్షేత్రజ్ఞ ఇతి తద్విదః ॥  13-1 ॥ 

క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి సర్వక్షేత్రేషు భారత । 
క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోర్జ్ఞానం యత్తజ్జ్ఞానం మతం మమ ॥  13-2 ॥ 

తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ యద్వికారి యతశ్చ యత్ । 
స చ యో యత్ప్రభావశ్చ తత్సమాసేన మే శృణు ॥  13-3 ॥ 

ఋషిభిర్బహుధా గీతం ఛందోభిర్వివిధైః పృథక్ । 
బ్రహ్మసూత్రపదైశ్చైవ హేతుమద్భిర్వినిశ్చితైః ॥  13-4 ॥ 

మహాభూతాన్యహంకారో బుద్ధిరవ్యక్తమేవ చ । 
ఇంద్రియాణి దశైకం చ పంచ చేంద్రియగోచరాః ॥  13-5 ॥ 

ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం సంఘాతశ్చేతనా ధృతిః । 
ఏతత్క్షేత్రం సమాసేన సవికారముదాహృతమ్ ॥  13-6 ॥ 

అమానిత్వమదంభిత్వమహింసా క్షాంతిరార్జవమ్ । 
ఆచార్యోపాసనం శౌచం స్థైర్యమాత్మవినిగ్రహః ॥  13-7 ॥ 

ఇంద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార ఏవ చ । 
జన్మమృత్యుజరావ్యాధిదుఃఖదోషానుదర్శనమ్ ॥  13-8 ॥ 

అసక్తిరనభిష్వంగః పుత్రదారగృహాదిషు । 
నిత్యం చ సమచిత్తత్వమిష్టానిష్టోపపత్తిషు ॥  13-9 ॥ 

మయి చానన్యయోగేన భక్తిరవ్యభిచారిణీ । 
వివిక్తదేశసేవిత్వమరతిర్జనసంసది ॥  13-10 ॥ 

అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం తత్త్వజ్ఞానార్థదర్శనమ్ । 
ఏతజ్జ్ఞానమితి ప్రోక్తమజ్ఞానం యదతోఽన్యథా ॥  13-11 ॥ 

జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి యజ్జ్ఞాత్వామృతమశ్నుతే । 
అనాదిమత్పరం బ్రహ్మ న సత్తన్నాసదుచ్యతే ॥  13-12 ॥ 

సర్వతఃపాణిపాదం తత్సర్వతోఽక్షిశిరోముఖమ్ । 
సర్వతఃశ్రుతిమల్లోకే సర్వమావృత్య తిష్ఠతి ॥  13-13 ॥ 

సర్వేంద్రియగుణాభాసం సర్వేంద్రియవివర్జితమ్ । 
అసక్తం సర్వభృచ్చైవ నిర్గుణం గుణభోక్తృ చ ॥  13-14 ॥ 

బహిరంతశ్చ భూతానామచరం చరమేవ చ । 
సూక్ష్మత్వాత్తదవిజ్ఞేయం దూరస్థం చాంతికే చ తత్ ॥  13-15 ॥ 

అవిభక్తం చ భూతేషు విభక్తమివ చ స్థితమ్ । 
భూతభర్తృ చ తజ్జ్ఞేయం గ్రసిష్ణు ప్రభవిష్ణు చ ॥  13-16 ॥ 

జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః పరముచ్యతే । 
జ్ఞానం జ్ఞేయం జ్ఞానగమ్యం హృది సర్వస్య విష్ఠితమ్ ॥  13-17 ॥ 

ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం జ్ఞేయం చోక్తం సమాసతః । 
మద్భక్త ఏతద్విజ్ఞాయ మద్భావాయోపపద్యతే ॥  13-18 ॥ 

ప్రకృతిం పురుషం చైవ విద్ధ్యనాది ఉభావపి । 
వికారాంశ్చ గుణాంశ్చైవ విద్ధి ప్రకృతిసంభవాన్ ॥  13-19 ॥ 

కార్యకారణకర్తృత్వే హేతుః ప్రకృతిరుచ్యతే । 
పురుషః సుఖదుఃఖానాం భోక్తృత్వే హేతురుచ్యతే ॥  13-20 ॥ 

పురుషః ప్రకృతిస్థో హి భుంక్తే ప్రకృతిజాన్గుణాన్ । 
కారణం గుణసంగోఽస్య సదసద్యోనిజన్మసు ॥  13-21 ॥ 

ఉపద్రష్టానుమంతా చ భర్తా భోక్తా మహేశ్వరః । 
పరమాత్మేతి చాప్యుక్తో దేహేఽస్మిన్పురుషః పరః ॥  13-22 ॥ 

య ఏవం వేత్తి పురుషం ప్రకృతిం చ గుణైః సహ । 
సర్వథా వర్తమానోఽపి న స భూయోఽభిజాయతే ॥  13-23 ॥ 

ధ్యానేనాత్మని పశ్యంతి కేచిదాత్మానమాత్మనా । 
అన్యే సాంఖ్యేన యోగేన కర్మయోగేన చాపరే ॥  13-24 ॥ 

అన్యే త్వేవమజానంతః శ్రుత్వాన్యేభ్య ఉపాసతే । 
తేఽపి చాతితరంత్యేవ మృత్యుం శ్రుతిపరాయణాః ॥  13-25 ॥ 

యావత్సంజాయతే కించిత్సత్త్వం స్థావరజంగమమ్ । 
క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞసంయోగాత్తద్విద్ధి భరతర్షభ ॥  13-26 ॥ 

సమం సర్వేషు భూతేషు తిష్ఠంతం పరమేశ్వరమ్ । 
వినశ్యత్స్వవినశ్యంతం యః పశ్యతి స పశ్యతి ॥  13-27 ॥ 

సమం పశ్యన్హి సర్వత్ర సమవస్థితమీశ్వరమ్ । 
న హినస్త్యాత్మనాత్మానం తతో యాతి పరాం గతిమ్ ॥  13-28 ॥ 

ప్రకృత్యైవ చ కర్మాణి క్రియమాణాని సర్వశః । 
యః పశ్యతి తథాత్మానమకర్తారం స పశ్యతి ॥  13-29 ॥ 

యదా భూతపృథగ్భావమేకస్థమనుపశ్యతి । 
తత ఏవ చ విస్తారం బ్రహ్మ సంపద్యతే తదా ॥  13-30 ॥ 

అనాదిత్వాన్నిర్గుణత్వాత్పరమాత్మాయమవ్యయః । 
శరీరస్థోఽపి కౌంతేయ న కరోతి న లిప్యతే ॥  13-31 ॥ 

యథా సర్వగతం సౌక్ష్మ్యాదాకాశం నోపలిప్యతే । 
సర్వత్రావస్థితో దేహే తథాత్మా నోపలిప్యతే ॥  13-32 ॥ 

యథా ప్రకాశయత్యేకః కృత్స్నం లోకమిమం రవిః । 
క్షేత్రం క్షేత్రీ తథా కృత్స్నం ప్రకాశయతి భారత ॥  13-33 ॥ 

క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోరేవమంతరం జ్ఞానచక్షుషా । 
భూతప్రకృతిమోక్షం చ యే విదుర్యాంతి తే పరమ్ ॥  13-34 ॥ 


ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే 

క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞవిభాగయోగో నామ త్రయోదశోఽధ్యాయః ॥ 13 ॥ 





 శ్రీమద్ భగవద్ గీత చతుర్దశోఽధ్యాయః

అథ చతుర్దశోఽధ్యాయః । 


శ్రీభగవానువాచ । 
పరం భూయః ప్రవక్ష్యామి జ్ఞానానాం జ్ఞానముత్తమమ్ । 
యజ్జ్ఞాత్వా మునయః సర్వే పరాం సిద్ధిమితో గతాః ॥  14-1 ॥ 

ఇదం జ్ఞానముపాశ్రిత్య మమ సాధర్మ్యమాగతాః । 
సర్గేఽపి నోపజాయంతే ప్రలయే న వ్యథంతి చ ॥  14-2 ॥ 

మమ యోనిర్మహద్బ్రహ్మ తస్మిన్గర్భం దధామ్యహమ్ । 
సంభవః సర్వభూతానాం తతో భవతి భారత ॥  14-3 ॥ 

సర్వయోనిషు కౌంతేయ మూర్తయః సంభవంతి యాః । 
తాసాం బ్రహ్మ మహద్యోనిరహం బీజప్రదః పితా ॥  14-4 ॥ 

సత్త్వం రజస్తమ ఇతి గుణాః ప్రకృతిసంభవాః । 
నిబధ్నంతి మహాబాహో దేహే దేహినమవ్యయమ్ ॥  14-5 ॥ 

తత్ర సత్త్వం నిర్మలత్వాత్ప్రకాశకమనామయమ్ । 
సుఖసంగేన బధ్నాతి జ్ఞానసంగేన చానఘ ॥  14-6 ॥ 

రజో రాగాత్మకం విద్ధి తృష్ణాసంగసముద్భవమ్ । 
తన్నిబధ్నాతి కౌంతేయ కర్మసంగేన దేహినమ్ ॥  14-7 ॥ 

తమస్త్వజ్ఞానజం విద్ధి మోహనం సర్వదేహినామ్ । 
ప్రమాదాలస్యనిద్రాభిస్తన్నిబధ్నాతి భారత ॥  14-8 ॥ 

సత్త్వం సుఖే సంజయతి రజః కర్మణి భారత । 
జ్ఞానమావృత్య తు తమః ప్రమాదే సంజయత్యుత ॥  14-9 ॥ 

రజస్తమశ్చాభిభూయ సత్త్వం భవతి భారత । 
రజః సత్త్వం తమశ్చైవ తమః సత్త్వం రజస్తథా ॥  14-10 ॥ 

సర్వద్వారేషు దేహేఽస్మిన్ప్రకాశ ఉపజాయతే । 
జ్ఞానం యదా తదా విద్యాద్వివృద్ధం సత్త్వమిత్యుత ॥  14-11 ॥ 

లోభః ప్రవృత్తిరారంభః కర్మణామశమః స్పృహా । 
రజస్యేతాని జాయంతే వివృద్ధే భరతర్షభ ॥  14-12 ॥ 

అప్రకాశోఽప్రవృత్తిశ్చ ప్రమాదో మోహ ఏవ చ । 
తమస్యేతాని జాయంతే వివృద్ధే కురునందన ॥  14-13 ॥ 

యదా సత్త్వే ప్రవృద్ధే తు ప్రలయం యాతి దేహభృత్ । 
తదోత్తమవిదాం లోకానమలాన్ప్రతిపద్యతే ॥  14-14 ॥ 

రజసి ప్రలయం గత్వా కర్మసంగిషు జాయతే । 
తథా ప్రలీనస్తమసి మూఢయోనిషు జాయతే ॥  14-15 ॥ 

కర్మణః సుకృతస్యాహుః సాత్త్వికం నిర్మలం ఫలమ్ । 
రజసస్తు ఫలం దుఃఖమజ్ఞానం తమసః ఫలమ్ ॥  14-16 ॥ 

సత్త్వాత్సంజాయతే జ్ఞానం రజసో లోభ ఏవ చ । 
ప్రమాదమోహౌ తమసో భవతోఽజ్ఞానమేవ చ ॥  14-17 ॥ 

ఊర్ధ్వం గచ్ఛంతి సత్త్వస్థా మధ్యే తిష్ఠంతి రాజసాః । 
జఘన్యగుణవృత్తిస్థా అధో గచ్ఛంతి తామసాః ॥  14-18 ॥ 

నాన్యం గుణేభ్యః కర్తారం యదా ద్రష్టానుపశ్యతి । 
గుణేభ్యశ్చ పరం వేత్తి మద్భావం సోఽధిగచ్ఛతి ॥  14-19 ॥ 

గుణానేతానతీత్య త్రీందేహీ దేహసముద్భవాన్ । 
జన్మమృత్యుజరాదుఃఖైర్విముక్తోఽమృతమశ్నుతే ॥  14-20 ॥ 


అర్జున ఉవాచ । 
కైర్లింగైస్త్రీన్గుణానేతానతీతో భవతి ప్రభో । 
కిమాచారః కథం చైతాంస్త్రీన్గుణానతివర్తతే ॥  14-21 ॥ 


శ్రీభగవానువాచ । 
ప్రకాశం చ ప్రవృత్తిం చ మోహమేవ చ పాండవ । 
త ద్వేష్టి సంప్రవృత్తాని న నివృత్తాని కాంక్షతి ॥  14-22 ॥ 

ఉదాసీనవదాసీనో గుణైర్యో న విచాల్యతే । 
గుణా వర్తంత ఇత్యేవ యోఽవతిష్ఠతి నేంగతే ॥  14-23 ॥ 

సమదుఃఖసుఖః స్వస్థః సమలోష్టాశ్మకాంచనః । 
తుల్యప్రియాప్రియో ధీరస్తుల్యనిందాత్మసంస్తుతిః ॥  14-24 ॥ 

మానాపమానయోస్తుల్యస్తుల్యో మిత్రారిపక్షయోః । 
సర్వారంభపరిత్యాగీ గుణాతీతః స ఉచ్యతే ॥  14-25 ॥ 

మాం చ యోఽవ్యభిచారేణ భక్తియోగేన సేవతే । 
స గుణాన్సమతీత్యైతాన్బ్రహ్మభూయాయ కల్పతే ॥  14-26 ॥ 

బ్రహ్మణో హి ప్రతిష్ఠాహమమృతస్యావ్యయస్య చ । 
శాశ్వతస్య చ ధర్మస్య సుఖస్యైకాంతికస్య చ ॥  14-27 ॥ 


ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే 

గుణత్రయవిభాగయోగో నామ చతుర్దశోఽధ్యాయః ॥ 14 ॥ 




 శ్రీమద్ భగవద్ గీత పన్చదశోఽధ్యాయః

అథ పంచదశోఽధ్యాయః । 


శ్రీభగవానువాచ । 
ఊర్ధ్వమూలమధఃశాఖమశ్వత్థం ప్రాహురవ్యయమ్ । 
ఛందాంసి యస్య పర్ణాని యస్తం వేద స వేదవిత్ ॥  15-1 ॥ 

అధశ్చోర్ధ్వం ప్రసృతాస్తస్య శాఖా గుణప్రవృద్ధా విషయప్రవాలాః	। 
అధశ్చ మూలాన్యనుసంతతాని కర్మానుబంధీని మనుష్యలోకే ॥  15-2 ॥ 

న రూపమస్యేహ తథోపలభ్యతే నాంతో న చాదిర్న చ సంప్రతిష్ఠా	। 
అశ్వత్థమేనం సువిరూఢమూలమసంగశస్త్రేణ దృఢేన ఛిత్త్వా ॥  15-3 ॥ 

తతః పదం తత్పరిమార్గితవ్యం యస్మిన్గతా న నివర్తంతి భూయః	। 
తమేవ చాద్యం పురుషం ప్రపద్యే యతః ప్రవృత్తిః ప్రసృతా పురాణీ ॥  15-4 ॥ 

నిర్మానమోహా జితసంగదోషా అధ్యాత్మనిత్యా వినివృత్తకామాః	। 
ద్వంద్వైర్విముక్తాః సుఖదుఃఖసంజ్ఞైర్గచ్ఛంత్యమూఢాః పదమవ్యయం తత్ ॥  15-5 ॥ 

న తద్భాసయతే సూర్యో న శశాంకో న పావకః । 
యద్గత్వా న నివర్తంతే తద్ధామ పరమం మమ ॥  15-6 ॥ 

మమైవాంశో జీవలోకే జీవభూతః సనాతనః । 
మనఃషష్ఠానీంద్రియాణి ప్రకృతిస్థాని కర్షతి ॥  15-7 ॥ 

శరీరం యదవాప్నోతి యచ్చాప్యుత్క్రామతీశ్వరః । 
గృహీత్వైతాని సంయాతి వాయుర్గంధానివాశయాత్ ॥  15-8 ॥ 

శ్రోత్రం చక్షుః స్పర్శనం చ రసనం ఘ్రాణమేవ చ । 
అధిష్ఠాయ మనశ్చాయం విషయానుపసేవతే ॥  15-9 ॥ 

ఉత్క్రామంతం స్థితం వాపి భుంజానం వా గుణాన్వితమ్ । 
విమూఢా నానుపశ్యంతి పశ్యంతి జ్ఞానచక్షుషః ॥  15-10 ॥ 

యతంతో యోగినశ్చైనం పశ్యంత్యాత్మన్యవస్థితమ్ । 
యతంతోఽప్యకృతాత్మానో నైనం పశ్యంత్యచేతసః ॥  15-11 ॥ 

యదాదిత్యగతం తేజో జగద్భాసయతేఽఖిలమ్ । 
యచ్చంద్రమసి యచ్చాగ్నౌ తత్తేజో విద్ధి మామకమ్ ॥  15-12 ॥ 

గామావిశ్య చ భూతాని ధారయామ్యహమోజసా । 
పుష్ణామి చౌషధీః సర్వాః సోమో భూత్వా రసాత్మకః ॥  15-13 ॥ 

అహం వైశ్వానరో భూత్వా ప్రాణినాం దేహమాశ్రితః । 
ప్రాణాపానసమాయుక్తః పచామ్యన్నం చతుర్విధమ్ ॥  15-14 ॥ 

సర్వస్య చాహం హృది సన్నివిష్టో మత్తః స్మృతిర్జ్ఞానమపోహనం చ	। 
వేదైశ్చ సర్వైరహమేవ వేద్యో వేదాంతకృద్వేదవిదేవ చాహమ్ ॥  15-15 ॥ 

ద్వావిమౌ పురుషౌ లోకే క్షరశ్చాక్షర ఏవ చ । 
క్షరః సర్వాణి భూతాని కూటస్థోఽక్షర ఉచ్యతే ॥  15-16 ॥ 

ఉత్తమః పురుషస్త్వన్యః పరమాత్మేత్యుధాహృతః । 
యో లోకత్రయమావిశ్య బిభర్త్యవ్యయ ఈశ్వరః ॥  15-17 ॥ 

యస్మాత్క్షరమతీతోఽహమక్షరాదపి చోత్తమః । 
అతోఽస్మి లోకే వేదే చ ప్రథితః పురుషోత్తమః ॥  15-18 ॥ 

యో మామేవమసంమూఢో జానాతి పురుషోత్తమమ్ । 
స సర్వవిద్భజతి మాం సర్వభావేన భారత ॥  15-19 ॥ 

ఇతి గుహ్యతమం శాస్త్రమిదముక్తం మయానఘ । 
ఏతద్బుద్ధ్వా బుద్ధిమాన్స్యాత్కృతకృత్యశ్చ భారత ॥  15-20 ॥ 


ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే 

పురుషోత్తమయోగో నామ పంచదశోఽధ్యాయః ॥ 15 ॥ 





 శ్రీమద్ భగవద్ గీత షోడశోఽధ్యాయః

అథ షోడశోఽధ్యాయః । 


శ్రీభగవానువాచ । 
అభయం సత్త్వసంశుద్ధిర్జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః । 
దానం దమశ్చ యజ్ఞశ్చ స్వాధ్యాయస్తప ఆర్జవమ్ ॥  16-1 ॥ 

అహింసా సత్యమక్రోధస్త్యాగః శాంతిరపైశునమ్ । 
దయా భూతేష్వలోలుప్త్వం మార్దవం హ్రీరచాపలమ్ ॥  16-2 ॥ 

తేజః క్షమా ధృతిః శౌచమద్రోహో నాతిమానితా । 
భవంతి సంపదం దైవీమభిజాతస్య భారత ॥  16-3 ॥ 

దంభో దర్పోఽభిమానశ్చ క్రోధః పారుష్యమేవ చ । 
అజ్ఞానం చాభిజాతస్య పార్థ సంపదమాసురీమ్ ॥  16-4 ॥ 

దైవీ సంపద్విమోక్షాయ నిబంధాయాసురీ మతా । 
మా శుచః సంపదం దైవీమభిజాతోఽసి పాండవ ॥  16-5 ॥ 

ద్వౌ భూతసర్గౌ లోకేఽస్మిందైవ ఆసుర ఏవ చ । 
దైవో విస్తరశః ప్రోక్త ఆసురం పార్థ మే శృణు ॥  16-6 ॥ 

ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ జనా న విదురాసురాః । 
న శౌచం నాపి చాచారో న సత్యం తేషు విద్యతే ॥  16-7 ॥ 

అసత్యమప్రతిష్ఠం తే జగదాహురనీశ్వరమ్ । 
అపరస్పరసంభూతం కిమన్యత్కామహైతుకమ్ ॥  16-8 ॥ 

ఏతాం దృష్టిమవష్టభ్య నష్టాత్మానోఽల్పబుద్ధయః । 
ప్రభవంత్యుగ్రకర్మాణః క్షయాయ జగతోఽహితాః ॥  16-9 ॥ 

కామమాశ్రిత్య దుష్పూరం దంభమానమదాన్వితాః । 
మోహాద్గృహీత్వాసద్గ్రాహాన్ప్రవర్తంతేఽశుచివ్రతాః ॥  16-10 ॥ 

చింతామపరిమేయాం చ ప్రలయాంతాముపాశ్రితాః । 
కామోపభోగపరమా ఏతావదితి నిశ్చితాః ॥  16-11 ॥ 

ఆశాపాశశతైర్బద్ధాః కామక్రోధపరాయణాః । 
ఈహంతే కామభోగార్థమన్యాయేనార్థసంచయాన్ ॥  16-12 ॥ 

ఇదమద్య మయా లబ్ధమిమం ప్రాప్స్యే మనోరథమ్ । 
ఇదమస్తీదమపి మే భవిష్యతి పునర్ధనమ్ ॥  16-13 ॥ 

అసౌ మయా హతః శత్రుర్హనిష్యే చాపరానపి । 
ఈశ్వరోఽహమహం భోగీ సిద్ధోఽహం బలవాన్సుఖీ ॥  16-14 ॥ 

ఆఢ్యోఽభిజనవానస్మి కోఽన్యోస్తి సదృశో మయా । 
యక్ష్యే దాస్యామి మోదిష్య ఇత్యజ్ఞానవిమోహితాః ॥  16-15 ॥ 

అనేకచిత్తవిభ్రాంతా మోహజాలసమావృతాః । 
ప్రసక్తాః కామభోగేషు పతంతి నరకేఽశుచౌ ॥  16-16 ॥ 

ఆత్మసంభావితాః స్తబ్ధా ధనమానమదాన్వితాః । 
యజంతే నామయజ్ఞైస్తే దంభేనావిధిపూర్వకమ్ ॥  16-17 ॥ 

అహంకారం బలం దర్పం కామం క్రోధం చ సంశ్రితాః । 
మామాత్మపరదేహేషు ప్రద్విషంతోఽభ్యసూయకాః ॥  16-18 ॥ 

తానహం ద్విషతః క్రూరాన్సంసారేషు నరాధమాన్ । 
క్షిపామ్యజస్రమశుభానాసురీష్వేవ యోనిషు ॥  16-19 ॥ 

ఆసురీం యోనిమాపన్నా మూఢా జన్మని జన్మని । 
మామప్రాప్యైవ కౌంతేయ తతో యాంత్యధమాం గతిమ్ ॥  16-20 ॥ 

త్రివిధం నరకస్యేదం ద్వారం నాశనమాత్మనః । 
కామః క్రోధస్తథా లోభస్తస్మాదేతత్త్రయం త్యజేత్ ॥  16-21 ॥ 

ఏతైర్విముక్తః కౌంతేయ తమోద్వారైస్త్రిభిర్నరః । 
ఆచరత్యాత్మనః శ్రేయస్తతో యాతి పరాం గతిమ్ ॥  16-22 ॥ 

యః శాస్త్రవిధిముత్సృజ్య వర్తతే కామకారతః । 
న స సిద్ధిమవాప్నోతి న సుఖం న పరాం గతిమ్ ॥  16-23 ॥ 

తస్మాచ్ఛాస్త్రం ప్రమాణం తే కార్యాకార్యవ్యవస్థితౌ । 
జ్ఞాత్వా శాస్త్రవిధానోక్తం కర్మ కర్తుమిహార్హసి ॥  16-24 ॥ 


ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే 

దైవాసురసంపద్విభాగయోగో నామ షోడశోఽధ్యాయః ॥ 16 ॥ 





 శ్రీమద్ భగవద్ గీత సప్తదశోఽధ్యాయః

అథ సప్తదశోఽధ్యాయః । 


అర్జున ఉవాచ । 
యే శాస్త్రవిధిముత్సృజ్య యజంతే శ్రద్ధయాన్వితాః । 
తేషాం నిష్ఠా తు కా కృష్ణ సత్త్వమాహో రజస్తమః ॥  17-1 ॥ 


శ్రీభగవానువాచ । 
త్రివిధా భవతి శ్రద్ధా దేహినాం సా స్వభావజా । 
సాత్త్వికీ రాజసీ చైవ తామసీ చేతి తాం శృణు ॥  17-2 ॥ 

సత్త్వానురూపా సర్వస్య శ్రద్ధా భవతి భారత । 
శ్రద్ధామయోఽయం పురుషో యో యచ్ఛ్రద్ధః స ఏవ సః ॥  17-3 ॥ 

యజంతే సాత్త్వికా దేవాన్యక్షరక్షాంసి రాజసాః । 
ప్రేతాన్భూతగణాంశ్చాన్యే యజంతే తామసా జనాః ॥  17-4 ॥ 

అశాస్త్రవిహితం ఘోరం తప్యంతే యే తపో జనాః । 
దంభాహంకారసంయుక్తాః కామరాగబలాన్వితాః ॥  17-5 ॥ 

కర్షయంతః శరీరస్థం భూతగ్రామమచేతసః । 
మాం చైవాంతఃశరీరస్థం తాన్విద్ధ్యాసురనిశ్చయాన్ ॥  17-6 ॥ 

ఆహారస్త్వపి సర్వస్య త్రివిధో భవతి ప్రియః । 
యజ్ఞస్తపస్తథా దానం తేషాం భేదమిమం శృణు ॥  17-7 ॥ 

ఆయుఃసత్త్వబలారోగ్యసుఖప్రీతివివర్ధనాః । 
రస్యాః స్నిగ్ధాః స్థిరా హృద్యా ఆహారాః సాత్త్వికప్రియాః ॥  17-8 ॥ 

కట్వమ్లలవణాత్యుష్ణతీక్ష్ణరూక్షవిదాహినః । 
ఆహారా రాజసస్యేష్టా దుఃఖశోకామయప్రదాః ॥  17-9 ॥ 

యాతయామం గతరసం పూతి పర్యుషితం చ యత్ । 
ఉచ్ఛిష్టమపి చామేధ్యం భోజనం తామసప్రియమ్ ॥  17-10 ॥ 

అఫలాకాంక్షిభిర్యజ్ఞో విధిదృష్టో య ఇజ్యతే । 
యష్టవ్యమేవేతి మనః సమాధాయ స సాత్త్వికః ॥  17-11 ॥ 

అభిసంధాయ తు ఫలం దంభార్థమపి చైవ యత్ । 
ఇజ్యతే భరతశ్రేష్ఠ తం యజ్ఞం విద్ధి రాజసమ్ ॥  17-12 ॥ 

విధిహీనమసృష్టాన్నం మంత్రహీనమదక్షిణమ్ । 
శ్రద్ధావిరహితం యజ్ఞం తామసం పరిచక్షతే ॥  17-13 ॥ 

దేవద్విజగురుప్రాజ్ఞపూజనం శౌచమార్జవమ్ । 
బ్రహ్మచర్యమహింసా చ శారీరం తప ఉచ్యతే ॥  17-14 ॥ 

అనుద్వేగకరం వాక్యం సత్యం ప్రియహితం చ యత్ । 
స్వాధ్యాయాభ్యసనం చైవ వాఙ్మయం తప ఉచ్యతే ॥  17-15 ॥ 

మనః ప్రసాదః సౌమ్యత్వం మౌనమాత్మవినిగ్రహః । 
భావసంశుద్ధిరిత్యేతత్తపో మానసముచ్యతే ॥  17-16 ॥ 

శ్రద్ధయా పరయా తప్తం తపస్తత్త్రివిధం నరైః । 
అఫలాకాంక్షిభిర్యుక్తైః సాత్త్వికం పరిచక్షతే ॥  17-17 ॥ 

సత్కారమానపూజార్థం తపో దంభేన చైవ యత్ । 
క్రియతే తదిహ ప్రోక్తం రాజసం చలమధ్రువమ్ ॥  17-18 ॥ 

మూఢగ్రాహేణాత్మనో యత్పీడయా క్రియతే తపః । 
పరస్యోత్సాదనార్థం వా తత్తామసముదాహృతమ్ ॥  17-19 ॥ 

దాతవ్యమితి యద్దానం దీయతేఽనుపకారిణే । 
దేశే కాలే చ పాత్రే చ తద్దానం సాత్త్వికం స్మృతమ్ ॥  17-20 ॥ 

యత్తు ప్రత్త్యుపకారార్థం ఫలముద్దిశ్య వా పునః । 
దీయతే చ పరిక్లిష్టం తద్దానం రాజసం స్మృతమ్ ॥  17-21 ॥ 

అదేశకాలే యద్దానమపాత్రేభ్యశ్చ దీయతే । 
అసత్కృతమవజ్ఞాతం తత్తామసముదాహృతమ్ ॥  17-22 ॥ 

ఓం తత్సదితి నిర్దేశో బ్రహ్మణస్త్రివిధః స్మృతః । 
బ్రాహ్మణాస్తేన వేదాశ్చ యజ్ఞాశ్చ విహితాః పురా ॥  17-23 ॥ 

తస్మాదోమిత్యుదాహృత్య యజ్ఞదానతపఃక్రియాః । 
ప్రవర్తంతే విధానోక్తాః సతతం బ్రహ్మవాదినామ్ ॥  17-24 ॥ 

తదిత్యనభిసంధాయ ఫలం యజ్ఞతపఃక్రియాః । 
దానక్రియాశ్చ వివిధాః క్రియంతే మోక్షకాంక్షిభిః ॥  17-25 ॥ 

సద్భావే సాధుభావే చ సదిత్యేతత్ప్రయుజ్యతే । 
ప్రశస్తే కర్మణి తథా సచ్ఛబ్దః పార్థ యుజ్యతే ॥  17-26 ॥ 

యజ్ఞే తపసి దానే చ స్థితిః సదితి చోచ్యతే । 
కర్మ చైవ తదర్థీయం సదిత్యేవాభిధీయతే ॥  17-27 ॥ 

అశ్రద్ధయా హుతం దత్తం తపస్తప్తం కృతం చ యత్ । 
అసదిత్యుచ్యతే పార్థ న చ తత్ప్రేప్య నో ఇహ ॥  17-28 ॥ 


ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే 

శ్రద్ధాత్రయవిభాగయోగో నామ సప్తదశోఽధ్యాయః ॥ 17 ॥ 





 శ్రీమద్ భగవద్ గీత అష్టాదశోఽధ్యాయః

అథ అష్టాదశోఽధ్యాయః । 


అర్జున ఉవాచ । 
సంన్యాసస్య మహాబాహో తత్త్వమిచ్ఛామి వేదితుమ్ । 
త్యాగస్య చ హృషీకేశ పృథక్కేశినిషూదన ॥  18-1 ॥ 


శ్రీభగవానువాచ । 
కామ్యానాం కర్మణాం న్యాసం సంన్యాసం కవయో విదుః । 
సర్వకర్మఫలత్యాగం ప్రాహుస్త్యాగం విచక్షణాః ॥  18-2 ॥ 

త్యాజ్యం దోషవదిత్యేకే కర్మ ప్రాహుర్మనీషిణః । 
యజ్ఞదానతపఃకర్మ న త్యాజ్యమితి చాపరే ॥  18-3 ॥ 

నిశ్చయం శృణు మే తత్ర త్యాగే భరతసత్తమ । 
త్యాగో హి పురుషవ్యాఘ్ర త్రివిధః సంప్రకీర్తితః ॥  18-4 ॥ 

యజ్ఞదానతపఃకర్మ న త్యాజ్యం కార్యమేవ తత్ । 
యజ్ఞో దానం తపశ్చైవ పావనాని మనీషిణామ్ ॥  18-5 ॥ 

ఏతాన్యపి తు కర్మాణి సంగం త్యక్త్వా ఫలాని చ । 
కర్తవ్యానీతి మే పార్థ నిశ్చితం మతముత్తమమ్ ॥  18-6 ॥ 

నియతస్య తు సంన్యాసః కర్మణో నోపపద్యతే । 
మోహాత్తస్య పరిత్యాగస్తామసః పరికీర్తితః ॥  18-7 ॥ 

దుఃఖమిత్యేవ యత్కర్మ కాయక్లేశభయాత్త్యజేత్ । 
స కృత్వా రాజసం త్యాగం నైవ త్యాగఫలం లభేత్ ॥  18-8 ॥ 

కార్యమిత్యేవ యత్కర్మ నియతం క్రియతేఽర్జున । 
సంగం త్యక్త్వా ఫలం చైవ స త్యాగః సాత్త్వికో మతః ॥  18-9 ॥ 

న ద్వేష్ట్యకుశలం కర్మ కుశలే నానుషజ్జతే । 
త్యాగీ సత్త్వసమావిష్టో మేధావీ ఛిన్నసంశయః ॥  18-10 ॥ 

న హి దేహభృతా శక్యం త్యక్తుం కర్మాణ్యశేషతః । 
యస్తు కర్మఫలత్యాగీ స త్యాగీత్యభిధీయతే ॥  18-11 ॥ 

అనిష్టమిష్టం మిశ్రం చ త్రివిధం కర్మణః ఫలమ్ । 
భవత్యత్యాగినాం ప్రేత్య న తు సంన్యాసినాం క్వచిత్ ॥  18-12 ॥ 

పంచైతాని మహాబాహో కారణాని నిబోధ మే । 
సాంఖ్యే కృతాంతే ప్రోక్తాని సిద్ధయే సర్వకర్మణామ్ ॥  18-13 ॥ 

అధిష్ఠానం తథా కర్తా కరణం చ పృథగ్విధమ్ । 
వివిధాశ్చ పృథక్చేష్టా దైవం చైవాత్ర పంచమమ్ ॥  18-14 ॥ 

శరీరవాఙ్మనోభిర్యత్కర్మ ప్రారభతే నరః । 
న్యాయ్యం వా విపరీతం వా పంచైతే తస్య హేతవః ॥  18-15 ॥ 

తత్రైవం సతి కర్తారమాత్మానం కేవలం తు యః । 
పశ్యత్యకృతబుద్ధిత్వాన్న స పశ్యతి దుర్మతిః ॥  18-16 ॥ 

యస్య నాహంకృతో భావో బుద్ధిర్యస్య న లిప్యతే । 
హత్వాఽపి స ఇమాఁల్లోకాన్న హంతి న నిబధ్యతే ॥  18-17 ॥ 

జ్ఞానం జ్ఞేయం పరిజ్ఞాతా త్రివిధా కర్మచోదనా । 
కరణం కర్మ కర్తేతి త్రివిధః కర్మసంగ్రహః ॥  18-18 ॥ 

జ్ఞానం కర్మ చ కర్తా చ త్రిధైవ గుణభేదతః । 
ప్రోచ్యతే గుణసంఖ్యానే యథావచ్ఛృణు తాన్యపి ॥  18-19 ॥ 

సర్వభూతేషు యేనైకం భావమవ్యయమీక్షతే । 
అవిభక్తం విభక్తేషు తజ్జ్ఞానం విద్ధి సాత్త్వికమ్ ॥  18-20 ॥ 

పృథక్త్వేన తు యజ్జ్ఞానం నానాభావాన్పృథగ్విధాన్ । 
వేత్తి సర్వేషు భూతేషు తజ్జ్ఞానం విద్ధి రాజసమ్ ॥  18-21 ॥ 

యత్తు కృత్స్నవదేకస్మిన్కార్యే సక్తమహైతుకమ్ । 
అతత్త్వార్థవదల్పం చ తత్తామసముదాహృతమ్ ॥  18-22 ॥ 

నియతం సంగరహితమరాగద్వేషతః కృతమ్ । 
అఫలప్రేప్సునా కర్మ యత్తత్సాత్త్వికముచ్యతే ॥  18-23 ॥ 

యత్తు కామేప్సునా కర్మ సాహంకారేణ వా పునః । 
క్రియతే బహులాయాసం తద్రాజసముదాహృతమ్ ॥  18-24 ॥ 

అనుబంధం క్షయం హింసామనపేక్ష్య చ పౌరుషమ్ । 
మోహాదారభ్యతే కర్మ యత్తత్తామసముచ్యతే ॥  18-25 ॥ 

ముక్తసంగోఽనహంవాదీ ధృత్యుత్సాహసమన్వితః । 
సిద్ధ్యసిద్ధ్యోర్నిర్వికారః కర్తా సాత్త్విక ఉచ్యతే ॥  18-26 ॥ 

రాగీ కర్మఫలప్రేప్సుర్లుబ్ధో హింసాత్మకోఽశుచిః । 
హర్షశోకాన్వితః కర్తా రాజసః పరికీర్తితః ॥  18-27 ॥ 

అయుక్తః ప్రాకృతః స్తబ్ధః శఠో నైష్కృతికోఽలసః । 
విషాదీ దీర్ఘసూత్రీ చ కర్తా తామస ఉచ్యతే ॥  18-28 ॥ 

బుద్ధేర్భేదం ధృతేశ్చైవ గుణతస్త్రివిధం శృణు । 
ప్రోచ్యమానమశేషేణ పృథక్త్వేన ధనంజయ ॥  18-29 ॥ 

ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ కార్యాకార్యే భయాభయే । 
బంధం మోక్షం చ యా వేత్తి బుద్ధిః సా పార్థ సాత్త్వికీ ॥  18-30 ॥ 

యయా ధర్మమధర్మం చ కార్యం చాకార్యమేవ చ । 
అయథావత్ప్రజానాతి బుద్ధిః సా పార్థ రాజసీ ॥  18-31 ॥ 

అధర్మం ధర్మమితి యా మన్యతే తమసావృతా । 
సర్వార్థాన్విపరీతాంశ్చ బుద్ధిః సా పార్థ తామసీ ॥  18-32 ॥ 

ధృత్యా యయా ధారయతే మనఃప్రాణేంద్రియక్రియాః । 
యోగేనావ్యభిచారిణ్యా ధృతిః సా పార్థ సాత్త్వికీ ॥  18-33 ॥ 

యయా తు ధర్మకామార్థాంధృత్యా ధారయతేఽర్జున । 
ప్రసంగేన ఫలాకాంక్షీ ధృతిః సా పార్థ రాజసీ ॥  18-34 ॥ 

యయా స్వప్నం భయం శోకం విషాదం మదమేవ చ । 
న విముంచతి దుర్మేధా ధృతిః సా పార్థ తామసీ ॥  18-35 ॥ 

సుఖం త్విదానీం త్రివిధం శృణు మే భరతర్షభ । 
అభ్యాసాద్రమతే యత్ర దుఃఖాంతం చ నిగచ్ఛతి ॥  18-36 ॥ 

యత్తదగ్రే విషమివ పరిణామేఽమృతోపమమ్ । 
తత్సుఖం సాత్త్వికం ప్రోక్తమాత్మబుద్ధిప్రసాదజమ్ ॥  18-37 ॥ 

విషయేంద్రియసంయోగాద్యత్తదగ్రేఽమృతోపమమ్ । 
పరిణామే విషమివ తత్సుఖం రాజసం స్మృతమ్ ॥  18-38 ॥ 

యదగ్రే చానుబంధే చ సుఖం మోహనమాత్మనః । 
నిద్రాలస్యప్రమాదోత్థం తత్తామసముదాహృతమ్ ॥  18-39 ॥ 

న తదస్తి పృథివ్యాం వా దివి దేవేషు వా పునః । 
సత్త్వం ప్రకృతిజైర్ముక్తం యదేభిః స్యాత్త్రిభిర్గుణైః ॥  18-40 ॥ 

బ్రాహ్మణక్షత్రియవిశాం శూద్రాణాం చ పరంతప । 
కర్మాణి ప్రవిభక్తాని స్వభావప్రభవైర్గుణైః ॥  18-41 ॥ 

శమో దమస్తపః శౌచం క్షాంతిరార్జవమేవ చ । 
జ్ఞానం విజ్ఞానమాస్తిక్యం బ్రహ్మకర్మ స్వభావజమ్ ॥  18-42 ॥ 

శౌర్యం తేజో ధృతిర్దాక్ష్యం యుద్ధే చాప్యపలాయనమ్ । 
దానమీశ్వరభావశ్చ క్షాత్రం కర్మ స్వభావజమ్ ॥  18-43 ॥ 

కృషిగౌరక్ష్యవాణిజ్యం వైశ్యకర్మ స్వభావజమ్ । 
పరిచర్యాత్మకం కర్మ శూద్రస్యాపి స్వభావజమ్ ॥  18-44 ॥ 

స్వే స్వే కర్మణ్యభిరతః సంసిద్ధిం లభతే నరః । 
స్వకర్మనిరతః సిద్ధిం యథా విందతి తచ్ఛృణు ॥  18-45 ॥ 

యతః ప్రవృత్తిర్భూతానాం యేన సర్వమిదం తతమ్ । 
స్వకర్మణా తమభ్యర్చ్య సిద్ధిం విందతి మానవః ॥  18-46 ॥ 

శ్రేయాన్స్వధర్మో విగుణః పరధర్మోత్స్వనుష్ఠితాత్ । 
స్వభావనియతం కర్మ కుర్వన్నాప్నోతి కిల్బిషమ్ ॥  18-47 ॥ 

సహజం కర్మ కౌంతేయ సదోషమపి న త్యజేత్ । 
సర్వారంభా హి దోషేణ ధూమేనాగ్నిరివావృతాః ॥  18-48 ॥ 

అసక్తబుద్ధిః సర్వత్ర జితాత్మా విగతస్పృహః । 
నైష్కర్మ్యసిద్ధిం పరమాం సంన్యాసేనాధిగచ్ఛతి ॥  18-49 ॥ 

సిద్ధిం ప్రాప్తో యథా బ్రహ్మ తథాప్నోతి నిబోధ మే । 
సమాసేనైవ కౌంతేయ నిష్ఠా జ్ఞానస్య యా పరా ॥  18-50 ॥ 

బుద్ధ్యా విశుద్ధయా యుక్తో ధృత్యాత్మానం నియమ్య చ । 
శబ్దాదీన్విషయాంస్త్యక్త్వా రాగద్వేషౌ వ్యుదస్య చ ॥  18-51 ॥ 

వివిక్తసేవీ లఘ్వాశీ యతవాక్కాయమానసః । 
ధ్యానయోగపరో నిత్యం వైరాగ్యం సముపాశ్రితః ॥  18-52 ॥ 

అహంకారం బలం దర్పం కామం క్రోధం పరిగ్రహమ్ । 
విముచ్య నిర్మమః శాంతో బ్రహ్మభూయాయ కల్పతే ॥  18-53 ॥ 

బ్రహ్మభూతః ప్రసన్నాత్మా న శోచతి న కాంక్షతి । 
సమః సర్వేషు భూతేషు మద్భక్తిం లభతే పరామ్ ॥  18-54 ॥ 

భక్త్యా మామభిజానాతి యావాన్యశ్చాస్మి తత్త్వతః । 
తతో మాం తత్త్వతో జ్ఞాత్వా విశతే తదనంతరమ్ ॥  18-55 ॥ 

సర్వకర్మాణ్యపి సదా కుర్వాణో మద్వ్యపాశ్రయః । 
మత్ప్రసాదాదవాప్నోతి శాశ్వతం పదమవ్యయమ్ ॥  18-56 ॥ 

చేతసా సర్వకర్మాణి మయి సంన్యస్య మత్పరః । 
బుద్ధియోగముపాశ్రిత్య మచ్చిత్తః సతతం భవ ॥  18-57 ॥ 

మచ్చిత్తః సర్వదుర్గాణి మత్ప్రసాదాత్తరిష్యసి । 
అథ చేత్త్వమహంకారాన్న శ్రోష్యసి వినంక్ష్యసి ॥  18-58 ॥ 

యదహంకారమాశ్రిత్య న యోత్స్య ఇతి మన్యసే । 
మిథ్యైష వ్యవసాయస్తే ప్రకృతిస్త్వాం నియోక్ష్యతి ॥  18-59 ॥ 

స్వభావజేన కౌంతేయ నిబద్ధః స్వేన కర్మణా । 
కర్తుం నేచ్ఛసి యన్మోహాత్కరిష్యస్యవశోఽపి తత్ ॥  18-60 ॥ 

ఈశ్వరః సర్వభూతానాం హృద్దేశేఽర్జున తిష్ఠతి । 
భ్రామయన్సర్వభూతాని యంత్రారూఢాని మాయయా ॥  18-61 ॥ 

తమేవ శరణం గచ్ఛ సర్వభావేన భారత । 
తత్ప్రసాదాత్పరాం శాంతిం స్థానం ప్రాప్స్యసి శాశ్వతమ్ ॥  18-62 ॥ 

ఇతి తే జ్ఞానమాఖ్యాతం గుహ్యాద్గుహ్యతరం మయా । 
విమృశ్యైతదశేషేణ యథేచ్ఛసి తథా కురు ॥  18-63 ॥ 

సర్వగుహ్యతమం భూయః శృణు మే పరమం వచః । 
ఇష్టోఽసి మే దృఢమితి తతో వక్ష్యామి తే హితమ్ ॥  18-64 ॥ 

మన్మనా భవ మద్భక్తో మద్యాజీ మాం నమస్కురు । 
మామేవైష్యసి సత్యం తే ప్రతిజానే ప్రియోఽసి మే ॥  18-65 ॥ 

సర్వధర్మాన్పరిత్యజ్య మామేకం శరణం వ్రజ । 
అహం త్వా సర్వపాపేభ్యో మోక్షయిష్యామి మా శుచః ॥  18-66 ॥ 

ఇదం తే నాతపస్కాయ నాభక్తాయ కదాచన । 
న చాశుశ్రూషవే వాచ్యం న చ మాం యోఽభ్యసూయతి ॥  18-67 ॥ 

య ఇమం పరమం గుహ్యం మద్భక్తేష్వభిధాస్యతి । 
భక్తిం మయి పరాం కృత్వా మామేవైష్యత్యసంశయః ॥  18-68 ॥ 

న చ తస్మాన్మనుష్యేషు కశ్చిన్మే ప్రియకృత్తమః । 
భవితా న చ మే తస్మాదన్యః ప్రియతరో భువి ॥  18-69 ॥ 

అధ్యేష్యతే చ య ఇమం ధర్మ్యం సంవాదమావయోః । 
జ్ఞానయజ్ఞేన తేనాహమిష్టః స్యామితి మే మతిః ॥  18-70 ॥ 

శ్రద్ధావాననసూయశ్చ శృణుయాదపి యో నరః । 
సోఽపి ముక్తః శుభాఁల్లోకాన్ప్రాప్నుయాత్పుణ్యకర్మణామ్ ॥  18-71 ॥ 

కచ్చిదేతచ్ఛ్రుతం పార్థ త్వయైకాగ్రేణ చేతసా । 
కచ్చిదజ్ఞానసంమోహః ప్రనష్టస్తే ధనంజయ ॥  18-72 ॥ 


అర్జున ఉవాచ । 
నష్టో మోహః స్మృతిర్లబ్ధా త్వత్ప్రసాదాన్మయాచ్యుత । 
స్థితోఽస్మి గతసందేహః కరిష్యే వచనం తవ ॥  18-73 ॥ 


సంజయ ఉవాచ । 
ఇత్యహం వాసుదేవస్య పార్థస్య చ మహాత్మనః । 
సంవాదమిమమశ్రౌషమద్భుతం రోమహర్షణమ్ ॥  18-74 ॥ 

వ్యాసప్రసాదాచ్ఛ్రుతవానేతద్గుహ్యమహం పరమ్ । 
యోగం యోగేశ్వరాత్కృష్ణాత్సాక్షాత్కథయతః స్వయమ్ ॥  18-75 ॥ 

రాజన్సంస్మృత్య సంస్మృత్య సంవాదమిమమద్భుతమ్ । 
కేశవార్జునయోః పుణ్యం హృష్యామి చ ముహుర్ముహుః ॥  18-76 ॥ 

తచ్చ సంస్మృత్య సంస్మృత్య రూపమత్యద్భుతం హరేః । 
విస్మయో మే మహాన్రాజన్హృష్యామి చ పునః పునః ॥  18-77 ॥ 

యత్ర యోగేశ్వరః కృష్ణో యత్ర పార్థో ధనుర్ధరః । 
తత్ర శ్రీర్విజయో భూతిర్ధ్రువా నీతిర్మతిర్మమ ॥  18-78 ॥ 


ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే 

మోక్షసంన్యాసయోగో నామాష్టాదశోఽధ్యాయః ॥  18 ॥